ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာဆုိတာ (၅)

သာသနာျပဳၾကစုိ႔

စာဖတ္သူသည္ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ စစ္စစ္ျဖစ္လုိပါက ေဖာ္ျပပါ ေထရ၀ါဒ၏ သြန္သင္ ညႊန္ျပခ်က္မ်ားကုိ ကိုယ္တုိင္ လက္ခံ က်င့္သံုးလုိက္နာၿပီး အျခားေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ မ်ားကုိလည္း လက္ခံ က်င့္သံုး လုိက္နာေစရန္ ႀကိဳးပမ္း အားထုတ္ သာသနာျပဳ သင့္ပါေၾကာင္း တုိက္တြန္းလုိက္ ရပါသည္။

• (၁) ေထရ၀ါဒသည္ အရွင္မဟာကႆပ အစရွိေသာ ပထမ သဂၤါယနာတင္ ေထရ္ အရွင္မ်ားမွ ဆ႒သဂၤါယနာတင္ ေထရ္အရွင္မ်ားအထိ မေထရ္ အဆက္ဆက္တုိ႔ လက္ခံက်င့္သံုးလာေသာ ၀ါဒျဖစ္သည္။

• (၂) ေထရ၀ါဒသည္ ထြက္ရပ္ေပါက္၊ သိဒၶိေပါက္၊ တန္ခုိးရွင္ ဖန္ဆင္းရွင္၊ အင္းအုိင္ ဓားလွံလက္ဖဲြ႕၊ ဓာတ္႐ုိက္ ဓာတ္ဆင္၊ ေဆး၀ါး၊ ယၾတာ၊ ဂါထာမႏၱာန္မ်ားျဖင့္ အေျချပဳေသာ တႏၱရမႏၱရ၀ါဒ တုိ႔ကုိ အားမေပး။

• (၃) ေထရ၀ါဒသည္ သတၱ၀ါတုိင္း မိမိတုိ႔ ရရွိခံစားေသာ ေကာင္းက်ိဳး ဆုိးျပစ္မ်ားကုိ မိမိတို႔ကုိယ္တုိင္ ျပဳလုပ္ေသာ ကံတရားမ်ား၏ စီမံမႈ အက်ိဳးရလဒ္ မ်ားရရွိရန္ ဘုရားရွင္ က ျပဳလုပ္ေပးျခင္း၊ တာ၀န္ယူျခင္း မရွိဘဲ ေကာင္းက်ိဳး ရရွိႏုိင္ေစရန္ ႏွင့္ ေနာက္ဆံုး ဒုကၡခပ္သိမ္း ေအးၿငိမ္းရာ အထိ ခ်မ္းသာသုခ ရရွိရန္ နည္းေပးလမ္းျပသာ ျပဳေပးသည္။

• (၄) ေထရ၀ါဒသည္ ရုပ္နာမ္ႏွင့္ ခႏၶာတုိ႔၏ ေၾကာင္းက်ိဳးျဖစ္စဥ္ကုိ ေဖာ္ျပေသာ ေခတ္အဆက္ဆက္ အၿမဲ မွန္ကန္ တိက်ေသာ အဘိဓမၼာ တရားေတာ္ျဖင့္ ရပ္တည္သည္။

• (၅) ေထရ၀ါဒသည္ ၾသကာသ ေလာကျဖစ္ေသာ ၃၁ ဘံုတည္ရွိသည္ကုိ ေဖာ္ထုတ္ၿပီး ထုိ ၃၁ ဘံု၌ ျဖစ္ရန္ အေၾကာင္းတရားမ်ား၊ ၃၁ ဘံုမွ လြတ္ေျမာက္ရန္ နည္းလမ္းမ်ား ကုိ ညႊန္ျပသည္။

• (၆) ေထရ၀ါဒသည္ ၀ိပႆနာ၏ အေျခခံျဖစ္ေသာ သမထလမ္းစဥ္ႏွင့္ ေလာကမွ လြတ္ေျမာက္ေရး ၀ိပႆနာ လမ္းစဥ္တုိ႔ကုိ အခုိင္အမာ ခ်မွတ္၍ ေ၀ေနယ် သတၱ၀ါတုိ႔အား ဘ၀သံသရာ မွ လြတ္ေျမာက္ေရး ဦးတည္သည္။

• (၇) ေထရ၀ါဒသည္ ဓာတ္ေတာ္ ေမြေတာ္၊ ေစတီပုထုိး၊ ရုပ္ပြားဆင္းတု ေတာ္မ်ားကုိ ဗုဒၶဘုရားရွင္၏ ေက်းဇူးေတာ္ ဂုဏ္ေတာ္တုိ႔ကုိ အာရံုျပဳ၍ ကုိးကြယ္ဆည္းကပ္ရာ အျဖစ္ ခြင့္ျပဳသည္။

• (၈) ေထရ၀ါဒသည္ ဂဂၤါ၀ါဠဳ သဲစုမက ဘုရားရွင္မ်ား ပြင့္ထြန္း ေပၚေပါက္ခဲ့ေၾကာင္း ေဟာၾကား၍ သတၱ၀ါတုိင္း မိမိတုိ႔ ကိုယ္တုိင္ ဘုရားအျဖစ္ ေရာက္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္ခြင့္ ရွိေၾကာင္း ဘုရား ျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း အခြင့္အေရးေပးသည္။

ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ (၁)
ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ (၂)
ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ (၃)
ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ (၄)

( ဓမၼ၀ီရဂ်ာနယ္၊ အတဲြ(၁၃)၊ အမွတ္(၅)၊ ပထမေက်ာ္ ဦးစံသင္းလႈိင္ ၏ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာစစ္စစ္၊ ၂၁-၁၀-၂၀၀၈ )

ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ ဆုိတာ(၄)

ပ႒ာန္း(၂၄)ပစၥည္း အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆုိခ်က္သည္ ၿပီးခဲ့သည့္ အခမ္းအနား တစ္ခု၏ ဖိတ္စာေနာက္ေက်ာတြင္ ေဖာ္ျပထားခ်က္မွ ထုတ္ႏုတ္ခ်က္ ျဖစ္ပါသည္။ အဆုိပါ အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆုိခ်က္မ်ားသည္ ေဖာ္ျပပါ ပ႒ာန္းပစၥည္းမ်ားက ထုိအဓိပၸာယ္မ်ားကုိ မျပဆုိႏုိင္သျဖင့္ လံုး၀ မွားယြင္းမ်ားသာ ျဖစ္ပါသည္။ ယင္းမွားယြင္းမႈသည္ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ၀င္၏ အထြတ္အထိပ္ ပ႒ာန္း တရားေတာ္ႀကီးကုိ ေစာ္ကားရာ ေရာက္သည့္အျပင္ ဘာသာေရး သေရာ္မႈအျဖစ္ မွတ္ယူသြား ႏုိင္ပါသည္။ အဓမၼကုိ ဓမၼအျဖစ္ ဖန္တီးထားသျဖင့္ ႀကီးေလးေသာ ဘာသာေရးျပစ္မႈကုိ က်ဴးလြန္ရာ ေရာက္ပါသည္။ ထုိအဓိပၸာယ္မ်ားကုိ အမွန္ဟု လက္ခံထားသူမ်ား ရွိပါက ၄င္းတုိ႔၏ ဘာသာေရး အသိအျမင္ကုိ အမွားနယ္သုိ႔ ပုိ႔ေဆာင္ေပးရာ ေရာက္ၿပီး အဆင့္ဆင့္ အမွားသံသရာလည္ကာ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ အစစ္အမွန္ကုိ ညစ္ႏြမ္း ေမွးမွိန္ ေပ်ာက္ကြယ္ ေစႏုိင္သျဖင့္ အထူး သတိမူ အပ္ပါသည္။ မက်ဴးလြန္မိေအာင္ ေရွာင္ရွားသင့္သည့္ အမွားမ်ား ျဖစ္ပါသည္။

လူေသလွ်င္ အိမ္မွာ (၇)ရက္ ေနသည္ဟူေသာ ယူဆခ်က္ကား ဗုဒၶဘာသာ၀င္ (၉၀)ရာခုိင္ႏႈန္းက လက္ခံထားေသာ ယူဆခ်က္ျဖစ္သည္ ဆုိလွ်င္ မွားအံ့မထင္၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ (၉၀)ရာခိုင္ႏႈန္း တုိ႔သည္လည္း ဗုဒၶဘာသာတရားေတာ္၏ အဆံုးအမ၊ အႏွစ္သာရကုိ နားမလည္ ၾကသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္ ဆုိလွ်င္လည္း လြန္အံ့မယ္မထင္ပါ။ လူေသလွ်င္ (၀ါ) သတၱ၀ါေသလွ်င္ ေသာတာပန္ (အရိယာ) အဆင့္ မေရာက္ေသးေသာ ဘ၀အျပည့္ရွိသူ ျဖစ္ပါက ေဒ၀ (နတ္ျဗဟၼာ) ဘ၀၊ မႏုႆ (လူ) ဘ၀၊ နိရယ (ငရဲ) ဘ၀၊ ေပတ (ၿပိတၱာသရဲ တေစၦ) ဘ၀၊ တိရစၦာန (တိရစၦာန္)ဘ၀ ဟူေသာ ဘ၀(၅)မ်ိဳးတြင္ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးသုိ႔ ေသၿပီးခ်က္ခ်င္း နာရီ မိနစ္ စကၠန္႔ မျခား ေရာက္ရွိသြားပါသည္။ ေပတ (ၿပိတၱာ သရဲတေစၦ) ျဖစ္ပါမူ အိမ္ႏွင့္ အိမ္၀န္းက်င္တြင္ က်င္လည္ႏုိင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ (၇)ရက္ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ တစ္လ ျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္မည္။ တစ္မိနစ္လည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ ဤသည္မွာ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶတရားေတာ္၏ သြန္သင္ ညႊန္ျပခ်က္ ျဖစ္ပါသည္။ အကယ္၍

လူေသတုိင္း အိမ္မွာ (၇)ရက္ေနသည္ ဟုယူဆလွ်င္ လူေသတုိင္း ေပတ (ၿပိတၱာ သရဲတေစၦ) ျဖစ္သည္ဟု လက္ခံရာ ေရာက္ပါသည္။ ထုိသုိ႔ လက္ခံလွ်င္ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာတရားေတာ္ႏွင့္ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ ဆန္႔က်င္သျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အစစ္မဟုတ္ပါ။ (၀ါ) ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ စစ္စစ္ မျဖစ္ႏုိင္ပါ။

( ဓမၼ၀ီရဂ်ာနယ္၊ အတဲြ(၁၃)၊ အမွတ္(၅)၊ ပထမေက်ာ္ ဦးစံသင္းလႈိင္ ၏ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာစစ္စစ္၊ ၂၁-၁၀-၂၀၀၈ )
( ဆက္လက္ေရးသား ေဖာ္ျပပါမည္။ )

ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာဆုိတာ (၃)

အေနကဇာ တင္ျခင္းဆုိသည္မွာ ဆရာေတာ္ သံဃာေတာ္မ်ားက မိမိတုိ႔ ကုိးကြယ္မည့္ ႐ုပ္ပြားဆင္းတု ေစတီပုထုိးမ်ားကုိ ဗုဒၶတရားေတာ္ မ်ားမွ အမြန္အစ အထြတ္အျမတ္ တရားေတာ္ အခ်ိဳ႕ကုိ ထုတ္ႏုတ္ ရြတ္ဆုိပူေဇာ္ၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ဘယ္ေန႔ ဘယ္ရက္က စတင္ကုိးကြယ္သည္ဟု အသိအမွတ္ျပဳ မွတ္တမ္းသေဘာ ဘာသာေရး အထိမ္းအမွတ္ အခမ္အနား တစ္ခု အျဖစ္ ေဆာင္ရါက္ ၾကျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။ ဆရာေတာ္ သံဃာေတာ္မ်ားက ရြတ္ဆုိ ေပးလုိက္သည့္အတြက္ ဘုရား ျဖစ္သြားသည္။ သိဒၶိ တက္သြားသည္ဟု မယူဆသင့္ပါ။ ထုိသုိ႔ ယူဆပါက ဘုရားေအာက္ နိမ့္က်ေသာ သံဃာေတာ္မ်ားက ဘုရားကုိ ျမႇင့္တင္ေပးသည္၊ ဘုရား ျဖစ္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးသည္ဟု အဓိပၸာယ္ ရသျဖင့္ ယုတိၱရွိမည္ မဟုတ္ပါ။ အသက္သြင္းသည္ဟု ယူဆလွ်င္ကား ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶတရားေတာ္ အရ တကယ္မရွိေသာ အသက္၊ အတၱ၊ လိပ္ျပာ၊ ၀ိညာဥ္ ေကာင္ကုိ လက္ခံသျဖင့္ အလြန္အဆင့္နိမ့္ေသာ ဘာသာ၀င္ တစ္ေယာက္၊ မိစၦာဒိ႒ိနယ္သုိ႔ ခ်င္းနင္း ၀င္ေရာက္သူ တစ္ေယာက္အျဖစ္ က်ေရာက္သြား ေပလိမ့္မည္။ အေနကဇာတင္ ကိစၥတြင္ စြမ္းႏုိင္လွ်င္ လူပုဂၢိဳလ္မ်းပင္ ရြတ္ဆုိ ပူေဇာ္ႏုိင္ၾကပါသည္။ ဆရာေတာ္ သံဃာေတာ္မ်ားအား ပင့္ဖိတ္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း အားျဖင့္ ဒါနမႈ၊ သီလမႈ၊ ဘာ၀နာမႈ၊ ဗုဒၶပူဇာ၊ ဓမၼပူဇာ၊ သံဃပူဇာ စံုေအာင္ ျပဳလုပ္ႏုိင္သျဖင့္ ပုိ၍ အက်ိဳးႀကီးႏုိင္ေၾကာင္း လက္ခံၾကရပါမည္။

ေက်ာက္ဆင္းတုကုိ အိမ္မွာ ကုိးကြယ္လွ်င္ ထိခုိက္တတ္သည္ ဟူေသာ ယူဆခ်က္မွာ ဗုဒၶဘာသာ ၀င္တုိ႔၏ ဘာသာေရး ကုိးကြယ္မႈ အေပၚ ယုန္ထင္ ေၾကာင္ထင္ျဖစ္ေအာင္ ဘာသာေရး တစ္ပုိင္း ေၾကာင္ပုဂၢိဳလ္တုိ႔၏ တတ္ေရာက္ကား ဆရာႀကီး လုပ္ရာမွ ေပၚေပါက္လာေသာ အယူအဆ ျဖစ္ပါသည္။ ကုိးကြယ္မႈသည္ ေကာင္းက်ိဳးရသည့္ လုပ္ငန္းျဖစ္ရကား မိမိတုိ႔ ကုိးကြယ္သည့္ ေက်ာက္ဆင္းတုက မိမိတုိ႔ကုိ ဆုိးက်ိဳး ေပးသည္ဆုိလွ်င္ ယုတိၱမတန္ရာ၊ ေက်ာက္ဆင္းတု ျဖစ္ေစ၊ ေၾကးဆင္းတု ျဖစ္ေစ၊ သစ္သား ဆင္းတုျဖစ္ေစ ကုိးကြယ္သူ၏ အာ႐ံုျပဳႏုိင္မႈ ပံုေဖာ္ႏုိင္မႈ ပညာအဆင့္အတန္းအေပၚ မူတည္၍ ေကာင္းက်ိဳးရမႈ ကြာျခားမည္ ျဖစ္ပါသည္။

သက္ေတာ္ထင္ရွား ျမတ္ဘုရား၌ လည္းေကာင္း၊ ပရိနိဗၺာန္စံ ၀င္ၿပီး ဘုရား (႐ုပ္ပြားဆင္းတု ေစတီပုထုိး) ၌ စိတ္ထားတူလွ်င္ အက်ိဳးေပး တူသည္ ဟူ၍သာ က်န္းဂန္၀ည ဆုိပါသည္။ ဘုရားကုိးကြယ္ရာ၌ ပံုေတာ္သည္ အဓိကမဟုတ္ဘဲ ေက်းဇူးေတာ္၊ ဂုဏ္ေတာ္မ်ားကသာ အဓိက ျဖစ္ပါသည္။ ထုလုပ္သူမ်ားက နည္းစနစ္တက်၊ ပံုစံတက်ျဖစ္ေအာင္ မစြမ္ေဆာင္ႏိုင္လွ်င္ ကုိးကြယ္သူမ်ားမွာ အၾကည္ညိဳ ပ်က္ဖြယ္၊ အျပစ္ရဖြယ္ ရွိပါသည္။ ဘုရားစစ္ ဘုရားမွန္ကုိ ႐ုပ္ပြား ဆင္းတုေတာ္မ်ားက ကြယ္ေနေၾကာင္း၊ တရားစစ္ တရားမွန္ကုိ က်မ္းစာအုပ္မ်ားက ကြယ္ေနေၾကာင္း၊ သံဃာစစ္ သံဃာမွန္မ်ားကုိ ဘုန္းႀကီးမ်ားက ကြယ္ေနေၾကာင္း အရွင္ဇနကာဘိ၀ံသ ဆရာေတာ္ႀကီး ေဟာေျပာ ေရးသားခ်က္မ်ားကုိ ၾကားနာ မွတ္သား ရဖူးပါသည္။ လူအမ်ားစုသည္ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာျမတ္ သံုးပါး၊ ဂုဏ္ေတာ္ကုိ အာ႐ံုမျပဳႏုိင္ဘဲ ႐ုပ္ပြား ဆင္းတု ေစတီပုထုိး၊ က်မ္းစာအုပ္၊ ဘုန္ႀကီးမ်ားေလာက္သာ အာ႐ံုေရာက္ တတ္သျဖင့္ ဂုဏ္ေတာ္အထိ အာ႐ံုျပဳဖုိ႔ လုိေၾကာင္း သြန္သင္ဆံုးမ လုိရင္း ျဖစ္ပါသည္။ ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏ အမရပူရ မဟာဂႏၶာ႐ံု ေက်ာင္းတုိက္တြင္ ေက်ာင္းအေဆာက္အအံု မ်ားစြာရွိေသာ္လည္း ေစတီေတာ္ တစ္ဆူႏွင့္ ႐ုပ္ပြား ဆင္းတုေတာ္ ကိန္း၀ပ္စံပယ္ရာ ဂႏၶကုဋိတိုက္ တစ္လံုးသာ ဘုရားပူေဇာ္ရာ အျဖစ္ ထားရွိပါသည္။ အျခား မည္သည့္ အေဆာက္အအံု၌မွ် ရုပ္ပြား ဆင္းတုေတာ္မ်ားကုိ ပူေဇာ္ထားျခင္း မရွိပါ။ ထုိသုိ႔ ပူေဇာ္ျခင္းမ်ိဳးကုိ တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ တားျမစ္ ထားပါသည္။ ေနရာတကာ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ မ်ားထားရွိၿပီး ထင္သလုိ ေနပါက အဂါရ၀ ျဖစ္ေစသည္ဟု ဆုိပါသည္။

( ဓမၼ၀ီရဂ်ာနယ္၊ အတဲြ(၁၃)၊ အမွတ္(၅)၊ ပထမေက်ာ္ ဦးစံသင္းလႈိင္ ၏ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာစစ္စစ္၊ ၂၁-၁၀-၂၀၀၈ )
( ဆက္လက္ေရးသား ေဖာ္ျပပါမည္။ )

ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာဆုိတာ (၂)

ဗုဒၶဘာသာသည္ ေထရ၀ါဒ၊ မဟာယာန ဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိးရွိရာ ယေန႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔ လက္ခံက်င့္သံုးေနေသာ ဗုဒၶဘာသာ သည္ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ ျဖစ္ပါသည္။ မိမိတုိ႔ လက္ထက္မွ ဘုိးဘြားအစဥ္အဆက္ ယံၾကည္ လက္ခံ ကုိးကြယ္လာေသာ ဗုဒၶဘာသာကုိ ဆုိလုိျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ သဂၤါယနာ (၆)တန္အနက္ ေနာက္ဆံုး ဆ႒သဂၤါယနာ တင္ပဲြႀကီးကုိ ေကာဇာႏွစ္ ၁၃၁၆ ခုႏွစ္၊ ကဆုန္လျပည့္ေက်ာ္ မွစ၍ ေကာဇာႏွစ္ ၁၃၁၈ ခုႏွစ္၊ ကဆုန္လျပည့္ေန႔အထိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ သီရိမဂၤလာ ကမၻာေအး ကုန္းေျမတြင္ ျမန္မာ၊ ထုိင္း၊ ကေမၻာဒီးယား၊ လာအုိ၊ သီရိလကၤာ ဟူေသာ ေထရ၀ါဒ (၅)ႏုိင္ငံ ပူးေပါင္း ညီညြတ္မႈျဖင့္ ဆင္ႏႊဲခဲ့ၾက ပါသည္။

ထုိဆ႒မသဂၤါယနာ ပဲြႀကီးက အညီအညြတ္ သေဘာတူ အတည္ျပဳခဲ့ေသာ ပိဋကတ္ က်မ္းစာမ်ားအရ လက္ခံက်င့္သံုးေသာ ဘာသာသည္ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ထက္ က်ယ္ျပန္႔စြာ ဆုိရေသာ ပထမသဂၤါယနာ တြင္ အရွင္မဟာကႆပ အစရွိေသာ ေထရ္အရွင္မ်ားမွ ဆ႒သဂၤါယနာတြင္ အရွင္ ေရ၀တ (ေညာင္ရမ္းဆရာေတာ္) အစရွိေသာ ေထရ္ရွင္ အဆက္ဆက္ တုိ႔ မပ်က္ ထာ၀ရလက္ဆင့္ကမ္း လာၾက၍ လက္ခံ က်င့္သံုးလ်က္ရွိေသာ ဘာသာသည္ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ ျဖစ္ပါသည္။ ယေန႔ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ပရိယတၱိ စာသင္တုိက္ႀကီးမ်ား၊ ပဋိပတၱိ ရိပ္သာႀကီးမ်ား ေရွ႕တန္းမွေန၍ တရားဓမၼမ်ား ပုိ႔ခ် သင္ယူျခင္း၊ ေဟာေျပာ ျပသျခင္း၊ က်င့္ႀကံအားထုတ္ျခင္း တုိ႔သည္ ထုိမေထရ္ အဆက္ဆက္တုိ႔ လက္ခံ က်င့္သံုးလာေသာ မူအတုိင္း ေဆာင္ရြက္ေနျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ဗုဒၶဘာသာ အမည္ခံ၍ ထုိမူႏွင့္ ကိုက္ညီမႈမရွိေသာ ထုိမူမွ ေသြဖီေသာ ေဆာင္ရြက္မႈ မွန္သမွ်ကုိ သံဃာ့အဖဲြ႕အစည္း အဆင့္ဆင့္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္က လက္မခံပါ။ ထုိ႔ေၾကာင့္လည္း ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္ သံဃာ့အဖဲြ႕အစည္း အဆင့္ဆင့္ စတင္ေပၚေပါက္ လာခဲ့သည့္ ကာလ၀န္းက်င္က ေက်ာက္သေဘၤာ၀ါဒ၊ ေက်ာက္ပံု၀ါဒ၊ သမၼာဒိ႒ိ သုေသန၀ါဒ၊ ရွင္ဥကၠ႒ ၏ လူေသလူျဖစ္ ၀ါဒ စေသာ ေထရ၀ါဒႏွင့္ ကိုက္ညီမႈ မရွိသည့္ ေထရ၀ါဒမွ ေသြဖီေသာ ၀ါဒမ်ားကုိ အဓမၼ၀ါဒမ်ား အျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး သုတ္သင္ ရွင္းလင္း ႏွိပ္ကြပ္ခဲ့ၾက ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

မမွားသင့္ေသာ အမွားမ်ား

ေမာဟ မကင္းသူတုိင္း မွားေလ့ရွိေသာ အမွားမ်ားတြင္ ဘာသာေရးအမွားသည္ မွားယြင္းသူ တစ္ဦးတစ္ေယာက္၊ တစ္ခဏကာလသာ ဆုိးက်ိဳးေပးသည္ မဟုတ္ဘဲ ထုိဘာသာႏွင့္ သက္ဆုိင္သူတုိင္း ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုး ဆုိးက်ိဳးေပးတတ္ၿပီး ထုိဘာသာမ်ားကုိ ညစ္ႏြမ္းေအာင္၊ ပ်က္စီးေအာင္၊ ကြယ္ေပ်ာက္ေအာင္ ျပဳရာလည္း ေရာက္ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ အမွားသည္ အလြန္အေရး မႀကီးလွဟု ဆုိႏုိင္ေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕မွာမူကား အလြန္အေရးႀကီး သျဖင့္ မမွားသင့္ေသာ အမွားဟု ဆုိရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိမမွားသင့္ေသာ အမွားအခ်ိဳ႕ကုိ ထုတ္ႏုတ္ေဖာ္ျပရလွ်င္ -

• ဗုဒၶါဘိေသက ဘုရားအေနကဇာ တင္ျခင္းကုိ ဘုရား အသက္သြင္းသည္ဟု ဆုိျခင္း။
• ေက်ာက္ဆင္းတုကုိ အိမ္မွာ ကုိးကြယ္လွ်င္ ထိခိုက္သည္ဟု ဆုိျခင္း။
• ေဟတုပစၥေယာ - အကုသုိလ္ကင္း၍ ကုသုိလ္ႏွင့္ ယွဥ္တဲြရပါေစသား၊ အာရမၼဏ ပစၥေယာ - မ်က္စိႏွင့္ နားသည္ နိဗၺာန္သုိ႔ မ်က္ေမွာက္ျပဳ ရပါေစသား၊ အဓိပတိ ပစၥေယာ - ရုပ္နာမ္ ႏွစ္ပါးကုိ ေစာင့္ေရွာက္ ထိန္းသိမ္း ႏုိင္ရပါေစသား စသည္ျဖင့္ ပ႒ာန္း (၂၄)ပစၥည္း အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆုိျခင္း။
• လူေသလွ်င္ အိမ္မွာ (၇)ရက္ ေနသည္ဟု ယူဆ ေျပာဆုိ သပိတ္သြတ္ျခင္း ။

( ဓမၼ၀ီရဂ်ာနယ္၊ အတဲြ(၁၃)၊ အမွတ္(၅)၊ ပထမေက်ာ္ ဦးစံသင္းလႈိင္ ၏ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာစစ္စစ္၊ ၂၁-၁၀-၂၀၀၈ )
( ဆက္လက္ေရးသား ေဖာ္ျပပါမည္။ )

ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာဆုိတာ (၁)

ဘာသာအယူ၀ါဒ လက္ခံ က်င့္သံုးမႈသည္ ႐ုိး႐ုိးသားသား အမွန္အတိုင္း ေျပာရလွ်င္ ေမြးရာပါ (မိ႐ုိးဖလာ) လက္ခံက်င့္သံုးမႈက မ်ားသည္ဟု ဆုိႏုိင္ပါသည္။ ဗုဒၶဘာသာ မိဘႏွစ္ပါးက ေမြးဖြားလွ်င္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ျဖစ္တတ္ၿပီး၊ ခရစ္ယာန္ ဘာသာ မိဘႏွစ္ပါးက ေမြးဖြားလွ်င္ ခရစ္ယာန္ ဘာသာ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ဘာသာေရး အျမင္တြင္ ယံုၾကည္မႈကုိ အေျခခံေလ့ရွိၾကၿပီး အမွားအမွန္ကုိ ေ၀ဖန္ ဆန္းစစ္႐ႈျမင္သည့္ အေလ့ အလြန္နည္းသည္ကုိ ေတြ႕ရပါသည္။

အမွားအမွန္ကုိ ေ၀ဖန္ခဲြျခား သိျမင္ရန္ ဆုိသည္မွာလည္း ေမြးရာပါ ပဋိသေႏၶ ပညာပါရွိမႈႏွင့္ ေလ့လာဆည္းပူး အပ္ေသာ ပ၀တၱိပညာ ရွိမႈလုိအပ္ပါသည္။ ပညာအရာ ဧတဒဂ္ရ အရွင္ သာရိပုတၱရာ အေလာင္း ဥပတိႆ ကဲ့သုိ႔ အထြတ္အထိပ္ ပဋိသေႏၶ ပညာအခံရွိၿပီး ပစၦိမ ဘ၀ိက (ေနာက္ဆံုးဘ၀ရွိသူ၊ ဘ၀ဇာတ္ ျပတ္စဲမည့္သူ) ဥာဏ္ပညာ ႀကီးမားသူည္ပင္ မိ႐ုိးဖလာ ေမြးရာပါ ကုိးကြယ္မႈအရ သိဥၥည္း ဆရာႀကီး၏ အယူ၀ါဒ အမွားေနာက္သုိ႔ လုိက္ပါမိေသးရကား အစဲြအလန္းကုိ လြယ္လြယ္ကူကူျဖင့္ စြန္႔လႊတ္႐ုိး ထံုးစံမရွိ ဆုိေသာ အခ်က္ကုိ အထူး သတိမူအပ္ပါသည္။

ေမြးရာပါ ပဋိသေႏၶပညာ ကုိယ္ပုိင္ဥာဏ္ရွိသူ၊ အစဥ္မျပတ္ အသိပညာ ရွာမွီးေနသူ၊ ဘာသာေရး ေလ့လာလုိုက္စားသူ အခ်ိဳ႕သာ မိမိ ေလ့လာ ရွာေဖြ ေတြ႕ရွိမႈအေပၚ အေျခခံ၍ အမွားအမွန္ကုိ ေ၀ဖန္ ဆန္းစစ္ၿပီး မိမိယူထားေသာ ဘာသာအယူ၀ါဒ အမွားကုိ စြန္႔လႊတ္ကာ ဘာသာအယူ၀ါဒ အမွန္ကုိ လက္ခံ ေျပာင္းလဲက်င့္သံုး တတ္ပါသည္။ စား၀တ္ေနေရး ေၾကာင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေဒသ အေျခအေနႏွင့္ လူမႈေရးသိမ္းသြင္းမႈအရမလြန္ဆန္ ႏုိင္ျခင္းေၾကာင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေဘးအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း လက္ရွိ ခံယူရရွိထားေသာ ဘာသာအယူ၀ါဒ၌ ရပ္တည္ေနၾကသူမ်ား၊ အျခားဘာသာ အယူ၀ါဒသုိ႔ ကူးေျပာင္း သြားၾကသူမ်ားလည္း မျဖစ္မေန ရွိတတ္ၾကပါသည္။

စာေရးသူ (ပထမေက်ာ္ ဦးစံသင္းလႈိင္) အေနျဖင့္ မည္သည့္ဘာသာကုိမွ် မွားသည္ မွန္သည္ ေ၀ဖန္ ေျပာဆုိျခင္း မျပဳလုိပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ လက္ရွိ က်င့္သံုးေနေသာ ဘာသာေရးလြတ္လပ္စြာ ကုိးကြယ္ႏုိင္မႈ မူ၀ါဒအရ ေျပာလည္း မေျပာအပ္ပါ။ လူသားတုိ႔ကုိ ယဥ္ေက်းသိမ့္ေမြ႕ ေစေသာ သြန္သင္ ဆံုးမခ်က္မ်ား ဘာသာတုိင္းတြင္ ရွိသည္ ဆုိေသာ အခ်က္ကုိကား ပညာရွင္မ်ား လက္ခံ ထားၾကပါသည္။ စာေရးသူ (ပထမေက်ာ္ ဦးစံသင္းလႈိင္) ေျပာဆုိသည္ကား ဗုဒၶဘာသာ၀င္ တစ္ဦးသည္ မိမိခံယူထားသည့္ ဘာသာတရား၏ အဆံုးအမ အႏွစ္သာရကုိ သိရွိ လုိက္နာဖုိ႔ လုိအပ္သည္ ဆုိေသာ အခ်က္ျဖစ္ပါသည္။ သူမ်ားေယာင္လုိ႔ ေယာင္ အေမာင္ ေတာင္မွန္း ေျမာက္မွန္း မသိ မျဖစ္သင့္ေၾကာင္း အထူး သတိေပးလို ပါသည္။ မိမိခံယူထားေသာ ဘာသာအယူ၀ါဒ အေပၚ ခုိင္မာစြာရပ္တည္ၿပီး ဘာသာေရး အသိအျမင္ အစဥ္ရွင္သန္ ႏုိးၾကား တုိးတက္ေနေအာင္ ႀကိဳးပမ္း အားထုတ္ကာ မိမိဘာသာကုိ ထိန္းသိမ္း ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ ႏုိင္သူ၊ အမ်ိဳးဘာသာ သာသနာကုိ ခ်စ္စိတ္ရွိသူ ျဖစ္သင့္ပါသည္။

ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ

ဗုဒၶဘာသာဟု ဆုိေသာ္လည္း ဘာသာ၀င္ အေတာ္မ်ားမ်ားသည္ ဗုဒၶတရားေတာ္၏ အဆံုးအမ အဓိက ပဓာန အႏွစ္သာရတုိ႔ မသိရွိ ၾကပါ။ သိရွိေအာင္ ေလ့လာရေကာင္းမွန္း ပင္ မသိၾကပါ ေလာက၌ အမွားသည္ ႐ႈေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးအရ မ်ားစြာရွိပါသည္။ ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ ဘာသာေရး စသည္ျဖင့္ မ်ားစြာ ရွိႏိုင္ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ အမွားသည္ အေၾကာင္းအရာ အလုိက္ ရက္လ ႏွစ္ကာလ တစ္ဘ၀ စသည္ျဖင့္ ဆုိးက်ိဳးကို ေပးတတ္သည့္ သေဘာရွိေသာ္လည္း ဘာသာေရးအမွားကား သံသရာ တစ္ေလွ်ာက္ တစ္ေကာက္ေကာက္ လုိက္၍ မဆံုးႏိုင္ေအာင္၊ ကာလသတ္၍ မရေလာက္ေအာင္ ဆုိးက်ဳိးေပးတတ္သည့္ သေဘာရွိပါသည္။

( ဓမၼ၀ီရဂ်ာနယ္၊ အတဲြ(၁၃)၊ အမွတ္(၅)၊ ပထမေက်ာ္ ဦးစံသင္းလႈိင္ ၏ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာစစ္စစ္၊ ၂၁-၁၀၂၀၀၈။ )
( ဆက္လက္ေရးသား ေဖာ္ျပပါမည္။ )

ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား

ဒီပကၤရာဘုရား သည္ ကကုသန္ဘုရား၊ ေကာဏဂံုဘုရား၊ ေဂါတမဘုရား၊ ကႆပဘုရား စသည့္ ဘုရားႀကီး ငါးဆူမွ ပြင့္ေတာ္မူၿပီးေသာ ဘုရား ျဖစ္သည္။
ဗုဒၶ၀င္ ၁။ ထိုအခါ ထိုရမၼ၀တီျပည္သူျပည္သားတို႔သည္ သံဃာႏွင့္တကြေသာ ျမတ္စြာ ဘုရားကုိ ဆြမ္းလုပ္ေကြၽးၿပီးလွ်င္ ထုိဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရားအား ကိုးကြယ္ရာဟူ၍ ဆည္းကပ္ကုန္၏။ ၂။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရားသည္ အခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢဳိလ္ကို သရဏဂံု၌ အခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢဳိလ္ကို ငါးပါးသီလတို႔၌ အခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢဳိလ္ကုိ ဆယ္ပါးသီလ၌ တည္ေစေတာ္မူ ၏။
၃။ ထိုျမတ္စြာဘုရားသည္ အခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢဳိလ္အား အရိယမဂ္ကိုလည္းေကာင္း၊ ျမတ္ေသာ ဖိုလ္ ေလးပါးတို႔ကို လည္းေကာင္း ေပးေတာ္မူ၏။ အခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢဳိလ္အား အတုမရွိေသာ ပဋိသမၻိဒါတရား တို႔ကို ေပးေတာ္မူ၏။
၄။ ျမတ္စြာဘုရားသည္ အခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢဳလ္အား ျမတ္ေသာ သမာပတ္ ရွစ္ပါးတို႔ကို ေပးေတာ္မူ၏၊ အခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢဳိလ္အား ၀ိဇၨာသံုးပါး အဘိညာဥ္ေျခာက္ပါး တို႔ကုိ ေပးေတာ္မူ၏။
၅။ ျမတ္စြာဘုရားသည္ ထိုနည္း အစီအစဥ္အားျဖင့္ လူအေပါင္းကုိ ဆံုးမေတာ္မူ၏၊ ထိုအဆံုးအမေၾကာင့္ ျမတ္စြာဘုရား၏ သာသနာေတာ္သည္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေလ၏။
၆။ ျခေသၤ့မင္း၏ ေမးႏွင့္တူေသာ ေမးရွိေတာ္မူ၍ ႏြားလားဥႆဘ၏ ပခံုးႏွင့္ တူေသာ ပခံုး ရွိေတာ္မူေသာ ဒီပကၤရာအမည္ရွိေသာ ျမတ္စြာဘုရားသည္ မ်ားစြာ ေသာ လူတို႔ကုိ ကယ္တင္ေတာ္မူ၏၊ ဒုဂၢတိ ဘ၀မွ လြတ္ေျမာက္ေစေတာ္မူ၏။
၇။ ျမတ္စြာဘုရားသည္ သစၥာေလးပါးကို သိေစထိုက္ေသာ သတၱ၀ါကုိ ျမင္ေတာ္ မူသည္ ရွိေသာ္ ယူဇနာတစ္သိန္း ေ၀းကြာေသာ အရပ္၌ပင္ (တည္ေသာ) ထို သတၱ၀ါထံသို႔ တစ္ခဏျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္၍ (သစၥာေလးပါးတရားကို) သိေစေတာ္မူ၏။

၈။ ျမတ္စြာဘုရားသည္ ေရွးဦးစြာ သစၥာေလးပါးကို သိေစေတာ္မူရာ အခါ၌ ကုေဋတစ္ရာေသာ လူ နတ္ ျဗဟၼာအေပါင္းကုိ သိေစေတာ္မူ၏၊ ျမတ္စြာဘုရား သည္ ႏွစ္ႀကိမ္ေျမာက္ သစၥာေလးပါးကုိ သိေစေတာ္မူရာ အခါ၌ ကုေဋကုိးဆယ္ေသာ လူ နတ္ ျဗဟၼာအေပါင္းကို သိေစေတာ္မူ၏။
၉။ အၾကင္အခါ ျမတ္စြာဘုရားသည္ တာ၀တႎသာ နတ္ျပည္၌ အဘိဓမၼာတရားကို ေဟာေတာ္မူ၏၊ ထိုအခါ၌လည္း ကုေဋကုိးေသာင္းေသာ နတ္ ျဗဟၼာတို႔၏ သံုးႀကိမ္ေျမာက္ သစၥာေလးပါးကို ထိုးထြင္း၍ သိျခင္းသည္ ျဖစ္၏။
၁၀။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား၏ သံုးႀကိမ္ေသာ တပည့္သာ၀က အစည္းအေ၀းတို႔ သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ပထမအစည္းအေ၀းသည္ ကုေဋတစ္သိန္းေသာ တပည့္သာ၀က တို႔၏ အစည္းအေ၀း ျဖစ္၏။
၁၁။ ျမတ္စြာဘုရားသည္ နာရဒကူဋေတာင္၌ ဆိတ္ၿငိမ္ရာသို႔ ခ်ဥ္းကပ္ေတာ္မူ သည္ ရွိေသာ္ ကိေလသာ အညစ္အေၾကး ကင္းကုန္ေသာ ရဟႏၲာကုေဋတစ္ရာ တို႔သည္ တစ္ဖန္ စည္းေ၀းကုန္၏။
၁၂။ အၾကင္အခါ ႀကီးေသာ လုံ႔လ ရွိေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရားသည္ သုဒႆန ေက်ာက္ေတာင္၌ ၀ါဆိုေတာ္မူ၏၊ ထိုအခါ ျမတ္စြာဘုရားသည္ ကုေဋကုိးေသာင္း ေသာ ရဟႏၲာတို႔ႏွင့္ အတူပ၀ါရဏာ ျပဳေတာ္မူ၏။
၁၃။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား တရားေဟာေတာ္မူလတ္ေသာ္ တစ္ေသာင္းေသာ သတၱ၀ါ၊ ႏွစ္ေသာင္းေသာ သတၱ၀ါတို႔၏ သစၥာေလးပါးတရားကုိ သိျခင္းသည္ ျဖစ္၏။ တစ္ဦးစီ၊ ႏွစ္ဦးစီေသာ သတၱ၀ါတို႔၏ တရားကုိ ထိုးထြင္းသိျခင္းတို႔သည္ ဂဏန္းသခ်ၤာအားျဖင့္ မေရတြက္ႏုိင္ကုန္။
၁၄။ ထိုအခါ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား၏ သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေသာ သာသနာေတာ္ သည္ ပ်ံ႕ႏွံ႔၏၊ လူသိမ်ား၏၊ ျပည့္စံု၏၊ စည္ကား၏။
၁၅။ အဘိညာဥ္ေျခာက္ပါးႏွင့္ ျပည့္စံုသည္ျဖစ္၍ တန္ခိုးႀကီးကုန္ေသာ ရဟႏၲာ ေလးသိန္းတို႔သည္ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရားကုိ အခါခပ္သိမ္း ျခံရံကုန္၏။
၁၆။ ထိုဒီပကၤရာဘုရား ပြင့္ေတာ္မူေသာအခါ၌ အၾကင္ ရဟန္းေတာ္တို႔သည္ အရဟတၱဖိုလ္သို႔ မေရာက္မူ၍ ေသကၡသာျဖစ္လ်က္ လူ႕ဘ၀ကို စြန္႔ကုန္၏၊ ထိုေသကၡ ရဟန္းတို႔သည္ ကဲ့ရဲ႕အပ္သူတို႔သာ ျဖစ္ကုန္၏။
၁၇။ ေကာင္းစြာ ပြင့္လင္းေသာ ျမတ္စြာဘုရား သာသနာေတာ္သည္ တာဒိဂုဏ္ႏွင့္ ျပည့္စံုကုန္ေသာ အာသေ၀ါ မရွိကုန္ေသာ ကိေလသာ အညစ္အေၾကး ကင္းကုန္ ေသာ ရဟႏၲာတို႔ျဖင့္ အခါခပ္သိမ္း အလြန္တင့္တယ္၏။
၁၈။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား၏ ဖြားေတာ္မူရာၿမဳိ႕သည္ (ရမၼ၀တီ) မည္၏၊ ခမည္း ေတာ္သည္ (သုေဒ၀မင္း) မည္၏၊ မယ္ေတာ္သည္ (သုေမဓာမိဖုရား) မည္၏။
၁၉။ ထိုဒီပကၤရာ ဘုရားေလာင္းသည္ အႏွစ္တစ္ေသာင္းတို႔ပတ္လံုး ထီးနန္းကို စိုးအုပ္၍ ေန၏၊ ထုိဘုရားေလာင္းအား ဟံသ၊ ေကာဥၥ၊ မယူရ (ဟသၤာ၊ ႀကိဳးၾကာ၊ ဥေဒါင္း)အားျဖင့္ ျမတ္ေသာ ျပာသာဒ္ သံုးေဆာင္တို႔သည္ ရွိကုန္၏။
၂၀။ ေကာင္းစြာ တန္ဆာဆင္ထားေသာ ေမာင္းမသံုးသိန္းတို႔သည္ ျခံရံကုန္၏၊ ထိုဘုရားေလာင္း၏ မိဖုရားသည္ (ပဒုမၼာ) မည္၏၊ သားေတာ္သည္ (ဥသဘကၡႏၶ) မည္၏။
၂၁။ ထိုဘုရားေလာင္းသည္ နိမိတ္ေလးပါးတို႔ကုိ ေတြ႕ျမင္၍ ဆင္ယာဥ္ျဖင့္ ေတာထြက္ေတာ္မူ၏၊ မယုတ္မေလ်ာ့ေသာ ဆယ္လတို႔ပတ္လံုး ကမၼ႒ာန္း စီးျဖန္းျခင္း လုံ႔လကုိ အားထုတ္ေတာ္မူ၏။
၂၂-၂၃။ ျမတ္စြာဘုရားသည္ ကမၼ႒ာန္း အက်င့္ကုိ က်င့္၍ အရဟတၱဖိုလ္ကုိ သိေတာ္မူ၏၊ ႀကီးေသာလုံ႔လ ရွိေတာ္မူေသာ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရားသည္ ျဗဟၼာမင္း ေတာင္းပန္အပ္သည္ျဖစ္၍ နႏၵာရာမတိုက္ အသေရရွိေသာ ေက်ာင္း၌ ဓမၼစၾကာကို ေဟာေတာ္မူ၏၊ ကုကၠဳိပင္ရင္း၌ တိတၳိတို႔အား ႏွိမ္နင္းျခင္းကုိ ျပဳေတာ္ မူ၏။
၂၄။ သုမဂၤလသည္ လည္းေကာင္း၊ တိႆသည္ လည္းေကာင္း ဒီပကၤရာျမတ္စြာ ဘုရား၏ ျမတ္ေသာ တပည့္ အဂၢသာ၀ကတို႔ ျဖစ္ကုန္၏။ ထိုဒီပကၤရာျမတ္စြာ ဘုရား၏ အလုပ္အေကြၽးသည္ (သာဂတ) မည္၏။
၂၅။ နႏၵာသည္ လည္းေကာင္း၊ သုနႏၵာသည္ လည္းေကာင္း ထိုျမတ္စြာဘုရား၏ ျမတ္ေသာ တပည့္မ အဂၢသာ၀ိကာ တို႔ ျဖစ္ကုန္၏။ ထိုျမတ္စြာဘုရား၏ ေဗာဓိပင္ကုိ ေညာင္ၾကတ္ပင္ ဟု ေခၚဆိုအပ္၏။
၂၆။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား၏ ျမတ္ေသာ အလုပ္အေကြၽး ဒါယကာ တို႔သည္ တပုႆ၊ ဘလႅိကာ မည္ကုန္၏။ အလုပ္အေကြၽး ဒါယိကာမ တို႔သည္ သိရိမာ၊ ေကာဏာတို႔ ျဖစ္ကုန္၏။
၂၇။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရားသည္ အေတာင္ရွစ္ဆယ္ ျမင့္ေတာ္မူလ်က္ တန္ေဆာင္တိုင္ကဲ့သို႔ လည္းေကာင္း၊ ပင္လံုးကြၽတ္ပြင့္ေသာ အင္ၾကင္းပင္မင္းကဲ့သို႔ လည္းေကာင္း တင့္တယ္ေတာ္မူ၏။
၂၈။ ထိုျမတ္စြာဘုရား၏ အသက္တမ္းသည္ အႏွစ္တစ္သိန္းရွိ၏၊ ထိုျမတ္စြာ ဘုရားသည္ ထိုမွ်ေလာက္ တည္ေနလ်က္ မ်ားစြာေသာ လူအေပါင္းကုိ ကယ္တင္ေတာ္မူ၏။
၂၉။ မီးပံုႀကီး ေတာက္ပ၍ ၿငိမ္းေအးသကဲ့သို႔ ထုိျမတ္စြာဘုရားသည္ သူေတာ္ ေကာင္း တရားကို ထြန္းေတာက္ပေစ၍ မ်ားစြာေသာ သတၱ၀ါအေပါင္းကို ကယ္ တင္ေတာ္မူလ်က္ တပည့္သာ၀ကႏွင့္အတူ ပရိနိဗၺာန္ ျပဳေတာ္မူ၏။
၃၀။ ထိုတန္ခုိးေတာ္သည္ လည္းေကာင္း၊ ထိုအျခံအရံသည္ လည္းေကာင္း၊ ေျခေတာ္တို႔၌ ထိုစက္ရတနာတို႔သည္ လည္းေကာင္း ရွိကုန္၏။ ထိုအားလံုးသည္ ပင္ ကြယ္ေပ်ာက္ေလ၏၊ အလံုးစံုေသာ သခၤါရ တို႔သည္ အခ်ည္းႏွီးတို႔သာ ျဖစ္ကုန္ သည္ မဟုတ္ပါေလာ။
၃၁။ မာရ္ငါးပါး ကို ေအာင္ေတာ္မူၿပီးေသာ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရားသည္ နႏၵာရာမ ေက်ာင္းတုိက္၌ ပရိနိဗၺာန္ ျပဳေတာ္မူ၏၊ ထိုနႏၵာရာမေက်ာင္းတုိက္၌ ထိုျမတ္စြာ ဘုရား၏ ပုထိုးေစတီေတာ္သည္ သံုးဆယ့္ေျခာက္ ယူဇနာ ျမင့္ေတာ္မူ၏။


ျဖစ္စဥ္ သရဏကၤရာဘုရား ပရိနိဗၺာန္စံလြန္ေတာ္မူၿပီးေနာက္ ဘုရားေလးဆူ ပြင့္ေတာ္မူရာ ထိုသာရမ႑ကမၻာ၌ပင္ လူတုိ႔၏ အသက္တမ္း၊ အႏွစ္ကိုး ေသာင္းတမ္းမွ တျဖည္းျဖည္းဆုတ္ယုတ္၍ ဆယ္ႏွစ္သက္တမ္း၊ ထိုမွ တစ္ဖန္ တိုးတက္ျပန္ရာ အသေခ်ၤယ်တမ္း၊ ထိုအသေခ်ၤယ်တမ္းမွ တစ္ဖန္ ဆုတ္ယုတ္ျပန္ရာ အႏွစ္တစ္သိန္းတမ္းသို႔ ေရာက္ေလလွ်င္ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္ ပြင့္ေတာ္မူခဲ့သည္။
ဒီပကၤရာဘုရားအေလာင္းေတာ္ ဖြားျမင္ေတာ္မူျခင္း ဒီပကၤရာဘုရား အေလာင္းေတာ္သည္ ပါရမီေတာ္တို႔ကို ျဖည့္က်င့္ေတာ္ မူၿပီးသည္၏ အဆံုး၌ အေလာင္းေတာ္တို႔၏ ဓမၼတာအတိုင္း တုသိတာ နတ္ျပည္၌ စံေနေတာ္မူခဲ့သည္။ ထိုသို႔စံေနေတာ္မူစဥ္ နတ္ျဗဟၼာတို႔က အေလာင္းေတာ္နတ္သားအား ဘံုသံုးပါးတြင္ ဘုရားျဖစ္ရန္ အခ်ိန္တန္ၿပီ ျဖစ္၍ လူ႔ျပည္သို႔ ဆင္းသက္ကာ ပဋိသေႏၶ ေနေတာ္မူပါရန္ ေတာင္းပန္ခဲ့ၾက ကုန္၏။ အေလာင္းေတာ္သည္ နတ္ျဗဟၼာတို႔၏ ေတာင္းပန္မႈကို လက္ခံ ေတာ္မူၿပီးေနာက္ တုသိတာနတ္ျပည္မွ စုေတ၍ လူ႔ျပည္ ရမၼာ၀တီၿမဳိ႕ေတာ္၊ သုေဒ၀မင္းႀကီး၏ ေတာင္ညာစံေဒ၀ီ အဂၢမေဟသီ သုေမဓာမိဖုရားေခါင္ ႀကီး၏ သန္႔ရွင္းသိုက္ၿမိဳက္ ၀မ္းၾကာတိုက္၌ ပဋိသေႏၶတည္ေနေတာ္မူခဲ့သည္။ ဆယ္လျပည့္ေျမာက္ အခ်ိန္ေရာက္ေသာအခါ မယ္ေတာ္မိဖုရားႀကီးမွ သားေတာ္ အေလာင္းမင္းသားကုိ ဖြားျမင္ေတာ္မူခဲ့၏။ အေလာင္းေတာ္ မင္းသားကို “ဒီပကၤရာမင္းသား”ဟု အမည္မွည့္ေခၚခဲ့ၾကကုန္၏။ ဒီပကၤရာ အေလာင္းေတာ္မင္းသား ပဋိသေႏၶေနေတာ္မူေသာအခါ၊ ဖြားျမင္ေတာ္မူ ေသာအခါတို႔၌ ပုဗၺနိမိတ္ႀကီးမ်ား ထင္ခဲ့သည့္အျပင္ အေလာင္းေတာ္ဟူသမွ် တို႔၌ ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိသည့္အတိုင္း အ့ံၾသဖြယ္ရာမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ၾကကုန္၏။
ထီးနန္းစိုးစံေတာ္မူျခင္း ဒီပကၤရာ အေလာင္းမင္းသားသည္ အရြယ္ေတာ္ေရာက္ေသာအခါ ပဒုမာမင္းသမီးႏွင့္ ေရႊလက္ထပ္၍ နန္းရပ္ထီးျဖဴ စိုးစံေတာ္မူခဲ့သည္။ ႏွစ္ေပါင္းတစ္ေသာင္းတို႔ ပတ္လံုး ဟံသ ဟသၤာ ေရႊနန္းေဆာင္၊ ေကာíၥႀကိဳးၾကာ ေရႊနန္းေဆာင္၊ မယူရ ဥေဒါင္း ေရႊနန္းေဆာင္၊ နန္းျပာသာဒ္သံုးေဆာင္တို႔မွ ေမာင္းမမိႆံ သံုးသိန္းတို႔၏ ေဖ်ာ္ေျဖလုပ္ေကြၽးျခင္းကို ခံယူလ်က္ မင္း စည္းစိမ္ကို ခံစားေတာ္မူခဲ့သည္။ အေလာင္းမင္းသား၏ သားေတာ္မွာ ဥသဘကၡႏၶမင္းသား ျဖစ္ခဲ့၏။
ေတာထြက္ေတာ္မူျခင္း အေလာင္းေတာ္ဒီပကၤရာမင္းသားသည္ အေ>ခအရံတို႔ႏွင့္တကြ ေရႊနန္း သံုးေဆာင္တြင္ မင္းစည္းစိမ္ကို ခံစားေနစဥ္ ဥယ်ာဥ္ကစားရန္ ထြက္ေတာ္ မူေသာအခါ သူအို၊ သူနာ၊ သူေသ၊ ရဟန္း-ဟူေသာ နတ္တမန္နိမိတ္ႀကီး ေလးပါးတို႔ကို ျမင္ေတာ္မူ၍ သံေ၀ဂျဖစ္ခဲ့ၿပီး ရမၼာ၀တီၿမဳိ႕ေတာ္သို႔ ျပန္၀င္ေတာ္မူခဲ့သည္။ တစ္ဖန္ အေလာင္းေတာ္မင္းသားသည္ ဥယ်ာဥ္ ကစားရန္ ထြက္ေတာ္မူလိုျပန္သည္။ ၀ိသၾကံဳနတ္သားသည္ ဒီပကၤရာ အေလာင္းေတာ္မင္းသားအား အ၀တ္တန္ဆာမ်ားကို လာေရာက္ဆင္ယင္ ေပးခဲ့သည္။ အေလာင္းေတာ္မင္းသားသည္ ဆင္ေပါင္း ရွစ္ေသာင္းေလးေထာင္ ျခံရံလ်က္ စီးေတာ္ဆင္၌ တက္စီး၍ မ်ားစြားေသာ စစ္သည္ဗိုလ္ပါ အျခံအရံ ႏွင့္ဥယ်ာဥ္ေတာ္သို႔ ထြက္ခဲ့ျပန္သည္။ ဥယ်ာဥ္ေတာ္သို႔ ေရာက္ေသာအခါ စီးေတာ္ဆင္မွ ဆင္းသက္၍ ဥယ်ာဥ္ေတာ္အတြင္း လွည့္လည္႐ႈစားၿပီးေနာက္ ေအးျမႏွစ္သက္ဖြယ္ေကာင္းေသာ ေက်ာက္ဖ်ာထက္၌ ထိုင္ေတာ္မူခဲ့သည္။ အေလာင္းေတာ္မင္းသားသည္ ေက်ာက္ဖ်ာထက္၌ ထိုင္ေနစဥ္ ရဟန္းျပဳရန္ စိတ္အၾကံျဖစ္ခဲ့၏။
ဘုရားျဖစ္ေတာ္မူျခင္း ထိုအခါ သုဒၶါ၀ါသဘံုမွ ရဟႏၲာျဗဟၼာႀကီးသည္ ပရိကၡရာရွစ္ပါးကို ေဆာင္ယူခဲ့၍ အေလာင္းေတာ္၏ မ်က္ေမွာက္ ျမင္ေလာက္ရာအရပ္၌ ထားေလလွ်င္ ရဟန္း၏ အသံုးအေဆာင္မ်ားျဖစ္ေၾကာင္း သိခဲ့ရ၏။ ပရိကၡရာ ရွစ္ပါးကို ယူလ်က္ မင္း၀တ္တန္ဆာတို႔ကို ခြၽတ္ကာ လက္သံုးေတာ္ သန္လ်က္ျဖင့္ ဆံေတာ္ကိုပယ္ၿပီး ရဟန္းျပဳခဲ့ေလသည္။ အေလာင္းေတာ္ မင္းသား ရဟန္းျပဳေတာ္မူေၾကာင္း သတင္းစကား ၾကားသိကုန္ေသာ လူအေပါင္းတို႔သည္ အေလာင္းေတာ္မင္းသားကို အတုလိုက္ကာ ရဟန္းျပဳ ခဲ့ၾကကုန္၏။ အေလာင္းေတာ္သည္ ထိုရဟန္းမ်ားႏွင့္အတူ ေတာတြင္း၌ ဆယ္လတို႔ပတ္လံုး ဒုကၠရစရိယာေခၚ ျပဳႏိုင္ခဲေသာ အက်င့္ေတာ္ျမတ္ကို က်င့္ေတာ္မူ၍ ေညာင္ၾကတ္ပင္ရင္း၌ ငါးဆယ့္သံုးေတာင္ပမာဏရွိေသာ အပရာဇိတပလ’င္ေတာ္၀ယ္ ေလာကသံုးပါး၌ အတုမရွိေသာ ဘုရားအျဖစ္သိူ႔ ေရာက္ေတာ္မူခဲ့သည္။
ဓမၼစၾကာတရားဦး ေဟာေတာ္မူျခင္း ဒီပကၤရာဘုရားရွင္သည္ ဘုရားျဖစ္ေတာ္မူၿပီးေနာက္ မဟာေဗာဓိ ေညာင္ၾကတ္ပင္အနီးမွာပင္ သတၱသတၱာဟ-ေလးဆယ့္ကိုးရက္ စံေနေတာ္ မူခဲ့သည္။ အ႒မသတၱာဟသို႔ ေရာက္ေသာအခါ တရားေဟာရန္ ျဗဟၼာမင္း၏ ေတာင္းပန္မႈကို ၀န္ခံေတာ္မူၿပီး၍ သုနႏၵာရာမအရပ္ အသေရရွိေသာ ေက်ာင္းေတာ္၌ ဓမၼစၾကာတရားဦးကို ေဟာေတာ္မူခဲ့သည္။ ကုေဋတစ္ရာေသာ လူနတ္ျဗဟၼာသတၱ၀ါတို႔ သစၥာေလးပါးကို ထိုးထြင္းသိျမင္ခဲ့ၾကကုန္၏။
ေဒသစာရီ လွည့္လည္ေတာ္မူျခင္း ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္သည္ ဓမၼစၾကာတရားဦး ေဟာေတာ္မူၿပီးေနာက္ သတၱ၀ါတို႔၏အက်ဳိးငွာ ေဒသစာရီ လွည့္လည္ေတာ္မူလ်က္ ရမၼာ၀တီျပည္သို႔ ေရာက္ကာ သုဒႆနေက်ာင္းေတာ္၌ သီတင္းသံုးေနေတာ္မူခဲ့၏။ ရမၼာ၀တီ ျပည္သူျပည္သားတို႔က ေနာက္ပါသံဃာမ်ားႏွင့္တကြေသာ ဘုရားရွင္ကို ဆြမ္းလုပ္ေကြၽးၿပီးလွ်င္ ထိုဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္အား ကိုးကြယ္ရာဟု ဆည္းကပ္ ခဲ့ၾကကုန္၏။ ဘုရားရွင္သည္ အခ်ဳ႕ိေသာ ပုဂၢိဳလ္ကို သရဏဂံု၌ တည္ေစခဲ့၏။ အခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢိဳလ္ကို ငါးပါးသီလတို႔၌ ျမဲေစခဲ့၏။ အခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢိဳလ္ကို ဆယ္ပါးသီလ ေဆာက္တည္ေစခဲ့၏။ အခ်ဳ႕ိေသာပုဂၢိဳလ္အား အရိယမဂ္ ေလးပါး၊ ဖိုလ္ေလးပါးတို႔ကို ေပးေတာ္မူခဲ့၏။ အခ်ဳ႕ိေသာ ပုဂၢိဳလ္တို႔အား အတုမရွိေသာ ပဋိသမၻိဒါတရား ေလးပါးတို႔ကိုလည္းေကာင္း၊ ျမတ္ေသာ သမာပတ္ရွစ္ပါးတုိ႔ကိုလည္းေကာင္း၊ ၀ိဇၨာသံုးပါး၊ အဘိညာဥ္ေျခာက္ပါးတို႔ ကိုလည္းေကာင္း ေပးေတာ္မူကာ လူအေပါင္းကို ခ်ီးေျမႇာက္ေတာ္မူခဲ့၏။ ဘုရားရွင္သည္ ထိုနည္း အစီအစဥ္အားျဖင့္ လူအေပါင္းကို ဆံုးမေတာ္မူကာ ဘုရားရွင္၏ အဆံုးအမေၾကာင့္ ဘုရားရွင္၏ သာသနာေတာ္သည္ ပြင့္လင္း ထြန္းကားလာခဲ့သည္။
ျခေသၤ့မင္း၏ ေမးႏွင့္တူေသာ ေမးရွိေတာ္မူ၍ ႏြားလားဥသဘ၏ ပခံုးႏွင့္ တူေသာ ပခံုးရွိေတာ္မူေသာ ဒီပကၤရာဘုရားရွင္သည္ မ်ားစြာေသာ သတၱ၀ါ တို႔ကို ကယ္တင္ေတာ္မူကာ ဒုဂၢတိဘုံဘ၀မွ လြတ္ေျမာက္ေစေတာ္မူခဲ့သည္။ ဘုရားရွင္သည္ သစၥာေလးပါးကို သိေစထိုက္ေသာ သတၱ၀ါကို ေရႊóဏ္ေတာ္ ကြန္ရက္တြင္ ထင္ေတာ္မူလာက ယူဇနာတစ္သိန္း ကြာေ၀းေသာ အရပ္၌ တည္ေသာ ထိုသတၱ၀ါထံသို႔ တစ္ခဏခ်င္းျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္၍ ကယ္မ ေစာင့္ေရွာက္ေတာ္မူခဲ့သည္။
ေဂါတမဘုရားအေလာင္း ဗ်ာဒိတ္ခံျခင္း တစ္ေန႔တြင္ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္သည္ ေနာက္ပါရဟႏၲာ ေလးသိန္း ျခံရံလ်က္ ရမၼာ၀တီျပည္သုိ႔ <ကေတာ္မူလာခဲ့ရာ လမ္းခရီးတြင္ ေဂါတမဘုရား အေလာင္းသုေမဓာ ရွင္ရေသ့အား “ေနာက္လာမည့္ ဘဒၵကမၻာတြင္ ေဂါတမမည္ေသာ ဘုရားျဖစ္လတံ့”ဟု ဗ်ာဒိတ္စကား >မက္ၾကားေတာ္ မူခဲ့သည္။ ဒီပကၤရာဘုရာရွင္သည္ ဗ်ာဒိတ္စကား >မက္ၾကားေတာ္မူၿပီးေနာက္ ဆြမ္းပင့္ရာ ဌာနသို႔ <ကေတာ္မူၿပီးလွ်င္ ရမၼာ၀တီျပည္သူတို႔၏ ဆြမ္းကို ဘုဥ္းေပး သံုးေဆာင္ေတာ္မူေနေသာအခါ သုေမဓာရွင္ရေသ့သည္ ပါရမီေတာ္ တို႔ကို ဆင္ျခင္ေတာ္မူခဲ့သျဖင့္ တရား၏တန္ခိုး အာႏုေဘာ္အားျဖင့္ ေျမႀကီးသည္ ျပင္းထန္စြာ တုန္လႈပ္ခဲ့ေလသည္။ ထုိသုိ႔ေျမလႈပ္သျဖင့္ ဆြမ္းေကြၽးေမြးေနသူ လူအေပါင္းတို႔သည္ ေၾကာက္ရြံ႕ၾက၍ ဒီပကၤရာဘုရားရွင္အား ေလွ်ာက္ထား ၾကရာ “ေၾကာက္ရြံ႕ဖြယ္မရွိ၊ သုေမဓာရွင္ရေသ့၏ တရားေတာ္ကို ဆင္ျခင္ျခင္းအတြက္ ေျမလႈပ္ျခင္း ျဖစ္သည္”ဟု ေဟာေတာ္မူခဲ့၏။ လူအမ်ားတို႔သည္ သုေမဓာရွင္ရေသ့ထံသို႔ သြားကာ ေကာင္းခ်ီးေပးၾကကုန္၏။
ဒီပကၤရာဘုရားရွင္၏ တပည့္သာ၀ကမ်ား ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား၏ (အဂၢသာ၀က) ျမတ္ေသာတပည့္ အစုံတို႔ကား အရွင္သုမဂၤလမေထရ္ႏွင့္ အရွင္တိႆမေထရ္တို႔ ျဖစ္ၾကကုန္ၿပီး အရွင္သာဂတ မေထရ္ကား ဘုရားရွင္၏ အလုပ္အေကြၽးပင္ျဖစ္ခဲ့သည္။ အရွင္မ နႏၵာေထရီႏွင့္ အရွင္မ သုနႏၵာေထရီတို႔သည္ ဘုရားရွင္၏ (အဂၢသာ၀ိကာ) ျမတ္ေသာ တပည့္မ အစံုတို႔ျဖစ္ၾကကုန္၍ ဘုရားရွင္ပြင့္ေတာ္မူရာ ေဗာဓိပင္ကား ေညာင္ၾကတ္ပင္ျဖစ္ခဲ့၏။ အလုပ္အေကြၽးဒါယကာ (အဂၢ ဥပ႒ာက)တို႔ကား တပုႆႏွင့္ ဘလ’ိကတို႔ျဖစ္ကုန္၍ အလုပ္အေကြၽး ဒါယိကာမ(အဂၢဥပ႒ိကာ)တို႔သည္ သိရိမာႏွင့္ ေကာဏာတို႔ ျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္၏ အရပ္ေတာ္မွာ အေတာင္ရွစ္ဆယ္ ျမင့္ေတာ္မူ၍ အလွ်ံတ၀င္း၀င္း ထြန္းလင္းေတာက္ပေသာ ဆီမီးတိုင္ႀကီးကဲ့သို႔ လည္းေကာင္း၊ ပင္လံုးကြၽတ္ပြင့္ေသာ အင္ၾကင္းပင္ႀကီးကဲ့သို႔လည္းေကာင္း တင့္တယ္ေတာ္မူလွဘိ၏။ ဒီပကၤရာ ျမတ္စြာဘုရား၏ ေရာင္ျခည္ေတာ္သည္ ထက္၀န္းက်င္ တစ္ဆယ့္ႏွစ္ယူဇနာတိုင္ေအာင္ ပကတိ အလိုလိုပ်ံ႕ႏွံ႕၍ ထြန္းလင္း၏။ ထိုေရာင္ျခည္ေတာ္ကို တန္ခိုးေတာ္ျဖင့္ အထူးဖန္ဆင္းရျခင္း မရွိခဲ့ေပ။
(ဓမၼာဘိသမယ) တရားပြဲႀကီးမ်ား ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္သည္ ဘုရားျဖစ္ေတာ္မူၿပီးေနာက္ သုနႏၵာရာမအရပ္ ျမတ္ေသာေက်ာင္းေတာ္၌ ဓမၼစၾကာတရားဦးကို ေဟာေတာ္မူေသာ တရားပြဲ သည္ ေရွးဦးစြာေသာ (ဓမၼာဘိသမယ) တရားပြဲႀကီး ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထိုတရား ပြဲႀကီး၌ ကုေဋတစ္ရာေသာ လူနတ္ျဗဟၼာ သတၱ၀ါတို႔ သစၥာေလးပါး တရား သိျမင္ ကြၽတ္တမ္း၀င္ခဲ့ၾကကုန္၏။ တစ္ဖန္ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္သည္ သားေတာ္ ဥသဘကၡႏၶမင္းသား၏ óဏ္ရင့္က်က္ခ်ိန္ကို သိေတာ္မူ၍ သားေတာ္ကိုအမွဴးထားကာ တရားနာရန္ ေရာက္လာၾကကုန္ေသာ သတၱ၀ါတို႔အား ဆံုးမေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ေသာ တရားပြဲသည္ ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ (ဓမၼာဘိသမယ) တရားပြဲႀကီး ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထိုတရားပြဲႀကီး၌ ကုေဋကိုးဆယ္ေသာ လူနတ္ျဗဟၼာသတၱ၀ါတို႔ သစၥာ ေလးပါး တရားသိျမင္ ကြၽတ္တမ္း၀င္ခဲ့ၾကကုန္၏။ ထို႔ေနာက္တစ္ဖန္ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္သည္ အမရ၀တီၿမဳိ႕ေတာ္ တံခါး၀၌ ေပါက္ေရာက္ေနေသာ ကုကၠိဳပင္ႀကီးအရင္း၌ ေရမီးအစံုအစံုေသာ တန္ခိုး ျပာဋိဟာတို႔ကို ျပေတာ္မူကာ တိတၳိတို႔ကို ႏွိမ္ႏွင္းေတာ္မူၿပီးေနာက္ တာ၀တႎသာနတ္ျပည္သို႔ <ကသြားေတာ္မူခဲ့၏။ တာ၀တႎသာနတ္ျပည္ ပင္လယ္ကသစ္ပင္ရင္း၌ ခင္းထားအပ္ေသာ ပ႑ဳကမၺလာ ျမေက်ာက္ဖ်ာ ထက္၌ သီတင္းသံုးေတာ္မူကာ မယ္ေတာ္ျဖစ္ခဲ့ဖူးေသာ နတ္သားကို အမွဴးထား၍ အဘိဓမၼာတရား ေဟာၾကားေတာ္မူေသာ တရားပြဲသည္ တတိယအႀကိမ္ေျမာက္ (ဓမၼာဘိသမယ) တရားပြဲႀကီး ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထိုတရား ပြဲႀကီး၌ ကုေဋကိုးဆယ္ေသာ နတ္ျဗဟၼာတို႔ သစၥာေလးပါး တရားသိျမင္ ကြၽတ္တမ္း၀င္ခဲ့ၾကကုန္၏။
သာ၀က (သႏိၷပါတ) အစည္းအေ၀းႀကီးမ်ား ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္ လက္ထက္ေတာ္၌ တပည့္သာ၀က အစည္းအေ၀းႀကီး သံုးႀကိမ္ျဖစ္ခဲ့သည္။ သုနႏၵာရာမအရပ္၌ အရပ္ထက္၀န္းက်င္မွ ကုေဋ တစ္သိန္းေသာ ရဟႏၲာအရွင္ျမတ္ႀကီးမ်ား အထူးလာေရာက္ စည္းေ၀းခဲ့ၾကသည္။ ထိုအစည္းအေ၀းသည္ ေရွးဦးစြာေသာ တပည့္သာ၀က (သႏၷိပါတ) အစည္း အေ၀းႀကီးပင္ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္သည္ ေလးသိန္းေသာ ရဟန္းတို႔ ျခံရံလ်က္ ေဒသစာရီ လွည့္လည္ေတာ္မူခဲ့ရာ ႏွလံုးေမြ႕ေလ်ာ္ ေပ်ာ္ဖြယ္ရာရွိေသာ နာရဒကူဋ ေတာင္သို႔ ေရာက္ေတာ္မူခဲ့၏။ ထိုေတာင္ကို နရေဒ၀နတ္ဘီလူးသည္ အပိုင္စား ရထား၍ ထိုေတာင္၌ေန၏။ ထိုေတာင္ပတ္၀န္းက်င္ရွိ လူအေပါင္းတို႔သည္ ဗလိနတ္စာအလို႔ငွာ လူကိုပင္ေဆာင္ယူ၍ ထိုနတ္ဘီလူးကို ႏွစ္စဥ္ မျပတ္ ပူေဇာ္ခဲ့ၾကရ၏။ ဒီပကၤရာဘုရားရွင္သည္ ထိုလူအေပါင္းတို႔၏ ေရွးေကာင္းမႈကို ျမင္ေတာ္မူ၍ ကယ္တင္ေစာင့္ေရွာက္ရန္အတြက္ ရဟန္းသံဃာတို႔ကို ေခၚေဆာင္ေတာ္မမူဘဲ တစ္ပါးတည္းသာ နာရဒကူဋေတာင္ထိပ္သို႔ တက္ေတာ္မူခဲ့၏။ ထိုအခါ ဘီလူးသည္ ျပင္းစြာအမ်က္ထြက္၍ ေတာင္ႀကီးကို တုန္လႈပ္ေစကာ ဘုရားရွင္ကို ေျခာက္လွန္႔ထြက္ေျပးေစခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ဘုရားရွင္က လုံး၀ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္းမရွိဘဲ ပကတိၾကည္လင္စြာ သီတင္းသံုး ေနေတာ္မူသည္ကို ဘီလူးႀကီးျမင္ရသည္ရွိေသာ္ “ဤရဟန္းႀကီးကား အံ့ၾသဖြယ္ရွိေပစြ။ တန္ခိုးအာႏုေဘာ္ ႀကီးေပစြ။ ငါျပဳခဲ့ေသာအမႈသည္ ငါ႔အေပၚသာ က်ေရာက္ခဲ့ေပၿပီ။ ဤရဟန္းႀကီးမွတစ္ပါး ငါ႔အား ကိုးကြယ္ရာ မရွိၿပီ။ ဤရဟန္းႀကီးကိုပင္ ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ေတာ့အံ့”ဟု အၾကံျဖစ္ခဲ့ ေလသည္။ နရေဒ၀နတ္ဘီလူးသည္ တစ္ရာ့ရွစ္ကြက္ စက္လကၡဏာတို႔ျဖင့္ တန္ဆာဆင္ တင့္တယ္ေတာ္မူေသာ ဘုရားရွင္၏ ေျခေတာ္အစံု၌ ဦးတုိက္ကာ လြန္က်ဴးခဲ့ေသာ အျပစ္ကို ၀န္ခ်ေတာင္းပန္၍ ဘုရားရွင္အား ဆည္းကပ္ ကိုးကြယ္ခဲ့ေလသည္။ ဒီပကၤရာဘုရားရွင္သည္ နတ္ဘီလူးအား တရားေဟာေတာ္မူခဲ့ရာ တရားေတာ္၏အဆံုး၌ အျခံအရံ နတ္ဘီလူးတစ္ေသာင္းႏွင့္တကြ နတ္ဘီလူး ႀကီးသည္ ေသာတာပတၱိဖိုလ္၌ တည္ခဲ့၏။ ထိုနရေဒ၀နတ္ဘီလူး ေသာတာပန္ တည္ေသာ ေန႔၌ကား ဇမၺဴဒိပ္ကြၽန္းအလံုး၌ ေနကုန္ေသာ လူတို႔သည္ နရေဒ၀နတ္ဘီလူးအား ပူေဇာ္ပြဲျပဳလုပ္ရန္ တစ္ရြာ တစ္ရြာမွ တစ္ေယာက္ တစ္ေယာက္ေသာ လူကိုလည္းေကာင္း၊ ပူေဇာ္ဖြယ္ပစၥည္း ၀တၳဳတို႔ကို လည္းေကာင္း ေဆာင္ယူခဲ့ၾကကုန္၏။ နရေဒ၀နတ္ဘီလူးသည္ ထိုလူတို႔ို ယူေဆာင္ခဲ့ေသာ ပူေဇာ္ဖြယ္၀တၳဳပစၥည္းတို႔ကို လူတို႔အား ျပန္ေပးကာ ဗလိနတ္စာျပဳရန္ ေဆာင္ယူခဲ့ေသာ လူတို႔ကိုကား ဘုရားရွင္အား အပ္ႏွင္း ေတာ္မူခဲ့ေလသည္။ ဘုရားရွင္သည္ ထုိုလူတို႔ကို ဧဟိဘိကၡဳေခၚေတာ္မူ၍ ရဟန္းျပဳေပးခဲ့၏။ ထိုရဟန္းတုိ႔ကား ခုနစ္ရက္အတြင္း၌ပင္ အရဟတၱဖိုလ္သို႔ ဆိုက္ေရာက္ခဲ့ၾကကုန္၏။ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္သည္ နာရဒကူဋေတာင္၌ပင္ ရဟႏၲာကုေဋတစ္ရာတို႔၏ အလယ္၌ ေနေတာ္မူကာ တပို႔တြဲလျပည့္ေန႔၌ အဂၤါေလးပါးႏွင့္ျပည့္စံုေသာ သာ၀က အစည္းအေ၀းႀကီးတြင္ ၾသ၀ါဒ ပါတိေမာက္ကို ျပေတာ္မူခဲ့သည္။ ထိုအစည္းအေ၀းႀကီးကား ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္၏ ႏွစ္ႀကိမ္ေျမာက္ သာ၀က(သႏၷိပါတ)အစည္းအေ၀းပင္ ျဖစ္ခဲ့သည္။
အခါတစ္ပါး၌ ဒီပကၤရာ ျမတ္စြာဘုရားသည္ သုဒႆနေတာင္ထိပ္၌ ၀ါကပ္ေတာ္မူခဲ့၏။ ထိုအခါ ဇမၺဴဒိပ္ကြၽန္းေနကုန္ေသာ လူတို႔သည္ ႏွစ္စဥ္ ႏွစ္တိုင္း သီတင္းကြၽတ္လ၌ ေတာင္ထိပ္ပြဲသဘင္ ဆင္ယင္က်င္းပျမဲျဖစ္ရာ သုဒႆနေတာင္ထိပ္သို႔ ေရာက္လာခဲ့ၾကကုန္၏။ ထိုလူတို႔ကို တရားေဟာေတာ္မူခဲ့၏။ ထိုလူတို႔သည္ ဘုရားရွင္၏ တရားေတာ္ကို နာရ၍ ရဟန္းျပဳခဲ့ၾကေလသည္။ ဘုရားရွင္သည္ (မဟာပ၀ါရဏာေန႔)သီတင္းကြၽတ္ လျပည့္ေန႔၌ ထိုရဟန္းတုိ႔အား တရားေဟာျပန္ရာ တရားေတာ္၏ အဆံုး၌ အရဟတၱဖိုလ္သို႔ ဆိုက္ေရာက္ခဲ့ၾကေလသည္။ ထိုအခါ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္သည္ ကုေဋကိုးေသာင္းေသာ ရဟႏၲာတို႔ႏွင့္အတူ ပ၀ါရဏာ ျပဳေတာ္မူခဲ့၏။ ထိုအစည္းအေ၀းႀကီးကား ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္၏ သံုးႀကိမ္ေျမာက္ သာ၀က (သႏၷိပါတ) အစည္းအေ၀းႀကီးပင္ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ဒီပကၤရာ ဘုရာရွင္သည္ (ဓမၼာဘိသမယ) တရားပြဲႀကီး သံုးႀကိမ္၊ သာ၀က (သႏၷိပါတ)အစည္းအေ၀းႀကီး သံုးႀကိမ္တို႔မွတစ္ပါး ႐ိုး႐ိုးတရား ေဟာေတာ္မူရာ တစ္ေသာင္းေသာ သတၱ၀ါ၊ ႏွစ္ေသာင္းေသာ သတၱ၀ါတို႔ သစၥာေလးပါးတရားကို သိကာ ကြၽတ္တမ္း၀င္ခဲ့ၾကသည့္အျပင္ တစ္ဦးစီ ႏွစ္ဦးစီေသာ ကြၽတ္တမ္း၀င္ခ့ဲၾကသည့္ သတၱ၀ါတို႔ကား အမွန္းအဆ ဂဏန္း ျပ၍ မရႏိုင္ေအာင္ပင္ ျဖစ္ခဲ့ေလသည္။ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္၏ သန္႔ရွင္း စင္ၾကယ္ေသာ သာသနာေတာ္သည္ ပ်ံ႕ႏွံ႕၏။ လူသိမ်ား၏။ ျပည့္စံု၏။ စည္ကား၏။ ေကာင္းစြာပြင့္လင္းေသာ သာသနာေတာ္သည္ တာဒိဂုဏ္ႏွင့္ ျပည့္စံုကာ အာသေ၀ါကင္းကုန္၍ ကိေလသာအညစ္အေၾကး မရွိကုန္ေသာ ရဟႏၲာတို႔ျဖင့္ အခါခပ္သိမ္း အလြန္တင့္တယ္လ်က္ ရွိခဲ့ေလသည္။
ပရိနိဗၺာန္ စံေတာ္မူျခင္း ဒီပကၤရာဘုရားရွင္သည္ အႏွစ္တစ္သိန္းေသာ ကာလပတ္လံုး တည္ေနလ်က္ မ်ားစြာေသာ သတၱ၀ါအေပါင္းတုိ႔ကို ကယ္တင္ေတာ္မူခဲ့၏။ မီးပံုႀကီးသည္ အလွ်ံတေျပာင္ေျပာင္ ထြန္းပၿပီး ၿငိမ္းသြားသကဲ့သို႔ တပည့္ သာ၀ကမ်ားႏွင့္ အတူ ပရိနိဗၺာန္ျပဳေတာ္မူခဲ့သည္။ “ဒီပကၤရာ ဘုရာရွင္၏ တန္ခိုးေတာ္သည္လည္းေကာင္း၊ တပည့္ သာ၀က ေလးသိန္းစေသာ အျခံအရံအေပါင္းတို႔သည္လည္းေကာင္း၊ ေျခေတာ္ အစံုတို႔၌ပါရွိေသာ စက္လကၡဏာတို႔သည္လည္းေကာင္း ခ်ဳပ္ဆံုး ကြယ္ေပ်ာက္ သြားခဲ့ေလၿပီ။ အလံုးစံုေသာ သခၤါရတရား တို႔သည္ ခိုင္ျမဲေသာ အႏွစ္မရွိကုန္။ အခ်ည္းအႏွီးသာ ျဖစ္ကုန္စြ တကား”
ေစတီေတာ္ တည္ထားကိုးကြယ္ျခင္း မာရ္ငါးပါးကို ေအာင္ျမင္ေတာ္မူေသာ ဒီပကၤရာဘုရားရွင္သည္ နႏၵာရာမ ေက်ာင္းတိုက္၌ ပရိနိဗၺာန္ျပဳေတာ္မူခဲ့၏။ ထိုေက်ာင္းတိုက္အတြင္း၌ပင္ ဘုရားရွင္၏ ေစတီေတာ္ကို တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့ၾကရာ ေစတီေတာ္၏ အျမင့္သည္ သံုးဆယ့္ေျခာက္ယူဇနာ ရွိခဲ့သည္။ သက္ေတာ္ရွည္ၾကာေသာ ျမတ္စြာဘုရားရွင္တို႔၏ ဓမၼတာအရ အစိတ္စိတ္မကြဲ တစ္လံုးတစ္ခဲတည္း တည္ရွိေသာ (အသမၻိႏၷ)ဓာတ္ေတာ္ကို ထိုေစတီေတာ္ႀကီးအတြင္း၌ ဌာပနာ သြင္းခဲ့ၾကကုန္၏။ ဇမၺဴဒိပ္ကြၽန္းေနကုန္ေသာ လူတို႔သည္ အညီအၫြတ္ လာကုန္၍ ရတနာခုနစ္ပါးတို႔ျဖင့္ မြမ္းမံျခယ္လွယ္ကာ ေစတီေတာ္ႀကီးကို ၿပီးဆံုးေစခဲ့ၾကကုန္သတည္း။

ျမတ္ဗုဒၶပြင့္ထြန္းျခင္း၏ ေက်းဇူးေတာ္အနႏၱ

Bahubali ji ဘုရားရုပ္ထုေတာ္

 

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရွင္ ပြင့္ထြန္းေပၚေပါက္စဥ္ကာလ ဘီစီ ၆-ရာစုမွ ၅-ရာစုအတြင္း မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၃-ခုႏွစ္ ၀န္းက်င္၌ အိႏၵိယျပည္ မဇၩိမေဒသတြင္ အ၀တ္မ၀တ္ဘဲ ေနေလ့ရွိေသာ တိတၱိ တကၠတြန္းမ်ား ရွိႀက၏၊ သူတို႔သည္ ၀တၳဳပစဏည္းမ်ားႏွင့္ အ၀တ္အစားမ်ားအေပၚမွာလည္း ခင္မင္မႈ, သံေယာဇဥ္တြယ္တာမႈ မထား ဟူေသာ တဖက္စြန္းအယူအဆမ်ားျဖင့္ အ၀တ္မ၀တ္ႀကျခင္းလည္း ျဖစ္ေပသည္။
တိတၱိ တကၠတြန္းတို႔သည္ အို, နာ, ေသ, မရွိရာ အမတနိဗၺာန္ကို ကိုယ့္နည္းကုိယ့္ဟန္တို႔ျဖင့္ အသီးသီး ရွာေဖြေနက်ခ်ိန္လည္း ျဖစ္ေပသည္၊ အခ်ိဳ႔က အစာအငတ္ခံျပီး က်င့္၏၊ မိမိတို႔ ခႏၶာကိုယ္ကို ပင္ပန္းဆင္းရဲေအာင္ ညႇဥ္းဆဲျခင္းျဖင့္က်င့္၏၊ အညစ္အေႀကးမ်ား ကုန္ခန္းသည္ဟု ယူဆေသာ အတၱကိလမထ လမ္းစဥ္ျဖင့္လည္းက်င့္၏၊ အခ်ိဳ႔မွာ ကာမဂုဏ္ကိုခံစားျပီး စိတ္အလိုလိုက္ကာက်င့္ေသာ ကာမသုခလႅိက လမ္းစဥ္ျဖင့္လည္း က်င့္၏၊ ထိုစဥ္ ဗုဒၶဘုရားရွင္က အလယ္အလတ္လမ္းစဥ္ မဇၩိမပဋိပဒါ (မဂၢင္ရွစ္ပါး) လမ္းစဥ္ျဖင့္ အစြန္းေရာက္က်င့္စဥ္ ႏွစ္ခုကိုပယ္ျပီး က်င့္ေပသည္၊ ထိုေခတ္တြင္ ဗုဒၶႏွင့္အျပိဳင္ ထင္ရွားေသာ ဂိုဏ္းဆရာႀကီး ၆-ဦးတို႔ ေပၚေပါက္ခဲ့၏၊
ထို ၆-ဦးတို႔မွာ---၁။ ပုရာဏကႆပ
အမည္ရင္းမွၾ ပုရာဏျဖစ္ျပီး ကႆပ-မွာ အမ်ိဳးအႏြယ္ျဖစ္သည္၊
သူသည္ ကၽြန္မ်ိဳးကၽြန္ႏြယ္ျဖစ္ျပီး ကၽြန္ပိုင္ရွင္တဦး၏အိမ္တြင္ ေနထိုင္ေသာ ကၽြန္မတဦးက ေပါက္ဖြားလာသူ တဦးျဖစ္ေပသည္၊ ကၽြန္ပိုင္ရွင္အိမ္၌ ကၽြန္တရာျပည့္ရန္ တေယာက္လိုေနခ်ိန္တြင္မွ ေမြးဖြားလာသူ ျဖစ္ေပသည္၊ ကႆပ-ကို ေမြးဖြားလာ၍ ကၽြန္တရာျပည့္သြားေသာေႀကာင့္ ပုရာဏ (ရာျပည့္)ဟု အမည္တခု ထပ္မံတြင္သြား ျပန္သည္။
ကၽြန္ေပါင္းတရာျပည့္တြင္ ထူးထူးျခားျခား ေမြးဖြားလာေသာေႀကာင့္ မဂၤလာရွိေသာကၽြန္အျဖစ္ သတ္မွတ္ကာ အခုိင္းအေစမခံရပဲ ခ်မ္းခ်မ္းသာသာထားျခင္းကို ခံရေပသည္၊ သို႔ေသာ္ သူသည္ ကၽြန္ပိုင္ရွင္အိမ္တြင္ မေနလို၍ ထြကင္ေျပးရာ လမ္းတြင္ ခိုးသားဓားျပမ်ားႏွင့္ေတြ႔သည္၊ ပါလာေသာ အ၀တ္အစားမ်ားႏွင့္ ပစၥည္းမ်ား အလုခံ လိုက္ရ၏၊ ထို႔ေႀကာင့္ ပုရာဏကႆပသည္ အ၀တ္မပါ ၀တ္လစ္စလစ္ျဖင့္ သြားလာေနရာမွ ရြာတရြာအေရာက္တြင္ ရြာသူရြာသားမ်ားက ရဟႏၲာအမွတ္ျဖင့္ ပူေဇာ္ျခင္းကိုခံရဟည္၊ ထိုမွစ၍ အ၀တ္မ၀တ္ေတာ့ပဲ ဂိုဏ္းဆရားႀကီးတဦးအျဖစ္ ဘ၀ကို ရပ္တည္လာသူျဖစ္သည္။
သူ၏အယူ၀ါဒမွာ အကိရိယ၀ါဒ-အေႀကာင္းကံကိုပယ္ေသာ အယူျဖစ္သည္။
ဤအယူ၀ါဒသည္ မည္သည့္ ကာယက့, ၀စီကံ, မေနာကံျဖစ္ေစ၊ ကုသိုလ္ကံျဖစ္ေစ၊ အကုသိုလ္ကံျဖစ္ေစ၊ ျမတ္ေသာကံျဖစ္ေစ၊ ယုတ္ေသာကံျဖစ္ေစ၊ ေကာင္းမႈ မေကာင္းမႈျပဳေသာ္လည္း ျပဳသည္မမည္၊ ျပဳရာမေရာက္ ဟု ယူေသာအယူျဖစ္သည္။ ကံသီး, ကံပြင့္, ကံက်ိဳးမည္သည္ မရွိဆိုေသာ အယူ၀ါဒျဖစ္သည္၊ ကုသိုလ္လည္း မျဖစ္, အကုသိုလ္လည္းမျဖစ္ေသာ အယူကို စြဲကိုင္ထားသည္။
၂။ မကၡလိေဂါသာလ
ႏြားျခံတြင္း၌ ေမြးဖြားလာသူျဖစ္၍ ေဂါသာလ-ဟု အမည္တြင္သည္၊
သူလည္း ကၽြန္မ်ိဳးကၽြန္ႏြယ္ပင္ ျဖစ္သည္၊ သူသည္ ေခ်ာေသာေျမျပင္မွ ဆီအိုးကိုယူလာစဥ္ သခင္ျဖစ္သူက `ေခ်ာ္မလဲေစနဲ႔´(မာခလိ)`ု သတိေပးေနစဥ္မွာပင္ ဆီအိုးက်၍ ကြဲသြား၏၊ ထို႔ေႀကာင့္ သခင္ရိုက္မည္စိုး၍ ထြက္ေျပးရာ သခင္က ပုဆိုးစကို ဆြဲထားသျဖင့္ ပုဆိုးကိုခၽြတ္၍ ထြက္ေျပးရင္ ေအာက္ပိုင္းဗလာျဖင့္ ရြာတရြာသို႔ ေရာက္သြားသည္၊ သူ႔ကို ရြာသူရြာသားတို႔က ရဟႏၲအမွတ္ျဖင့္ ကိုးကြယ္ရာမွ ဂိုဏ္းဆရာႀကီးတဦး ျဖစ္လာျပန္သည္။
သူ၏အယူ၀ါဒမွာ အေဟတုက၀ါဒ-သူ႔အခ်ိန္က်လွ်င္ ခ်မ္းသာႀက, ဆင္းရဲႀကရေသာ အယူျဖစ္သည္။
ဤအယူ၀ါဒသည္ ေႀကာင္းက်ိဳးနိယာမကို လံုး၀ျငင္းပယ္ေသာ မိစၧာဒိ႒ိအယူျဖစ္သည္၊ သက္ရွိ္သက္မဲ့ ျဖစ္ရပ္ အားလံုးတို႔သည္ အေႀကာင္းအက်ိဳးေဘကာင့္ ျဖစ္ေနႀကသည္မဟုတ္၊ ႀကံဳႀကိဳက္သလိုတိုက္ဆိုင္၍သာ ျဖစ္ေနႀကသည္၊ ေကာင္းမႈကံ မေကာင္းမႈကံမရွိ-ဟူေသာ အယူ၀ါဒျဖစ္သည္။ ရုပ္နာမ္တရားတို႔သည္ အေႀကာင္းမရွိဘဲ ဘာသိဘာသာ ျဖစ္ေပၚလာသည္ဟူေသာ အယူမွားမ်ိဳးပင္ ျဖစ္သည္။
၃။ အဇိတေကသကမၺလ
အမည္ရင္းမွာ အဇိတ ျဖစ္သည္၊ သူသည္ ေလာဘအလိုနည္းသူ, ေလဘမရွိသူျဖစ္ေႀကာင္း လူအမ်ားထင္ရန္ အတြက္ လူတို႔၏ဆံပင္ကို ကမၺလာသဖြယ္ ၀တ္ရံုလုပ္၍ ၀တ္ေသာေႀကာင့္ ေကသကမၺလဟုေခၚရာမွ အမည္ေဟာင္းပါ ေပါင္းစပ္ျပီး အဇိတေကသကမၺလ-ဟု အမည္တြင္ေသာ ဂိုဏ္းဆရာႀကီးျဖစ္လာသည္။
သူ၏အယူ၀ါဒမွာ နတၳိက၀ါဒ-အက်ိဳး၀ိပါက္ကို ပယ္ေသာအယူျဖစ္သည္။
ေကာင္းမႈကံလည္း အက်ိဳးမရွိ၊ မေကာင္းမႈကံလည္း အက်ိဳးမရွိ၊ အေႀကာင္းအက်ိဳးကိုျငင္းပယ္ေသာ အယူ၀ါဒ ျဖစ္သည္၊ ေကာင္းေသာကံ ျဖစ္ျဖစ္၊ မေကာင္းေသာကံ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဘာအဓိပၸါယ္မွ မရွိ၊ ဘာမွ်လည္း ျဖစ္စရာမရွိ-ဟု ယူဆသည္၊ အေႀကာင္းအက်ိဳးဆက္ကိုလည္း ျငင္းပယ္ရာက်သည္၊ ဤမိစၧာဒိ႒ိကံသည္ ပဥၥာနႏၲရိယကံႀကီး ထိုက္သူထက္ ဆိုး၏။
၄။ ပကုဓကစၥာယန
အမည္ရင္းမွာ ပကုဓျဖစ္သည္။
စိတ္ဆိုးလြယ္သူ ေဒါသႀကီးသူ-ဟု အဓိပၸါယ္ရေသာ အမည္ပင္ျဖစ္သည္။
ကစၥာယနမွာ သူ၏အမ်ိဳးအႏြယ္ျဖစ္၏၊
သူ၏အယူ၀ါဒမွာ သတၱကာယ၀ါဒျဖစ္၍ ပထ၀ီ, အာေပါ, ေတေဇာ, ၀ါေယာ, သုခ, ဒုကၡ,ႏွင့္ဇီ၀ဟူေသာကာယ ခုနစ္ပါးအယူကို ေဟေျပာသည္။
၅။ သဥၥယေဗလ႒ပုတၱ
အမည္ရင္းမွာ သဥၥယျဖစ္သည္။ စုေ၀းရာဟု အဓိပၸါယ္ရသျဖင့္အတတ္ပညာေပါင္းစံု စုေ၀းရာ, အတတ္ပညာမ်ား ျပာ့္စံုေသာဆရာႀကီးဟု ဆိုလိုသည္။ဖခင္မွာ ေဗလ႒ျဖစ္၍ သူ႔အား ေဗလ႒ပုတၱ-ဟု ေခၚေ၀ၚႀက၏၊ သဥၥယ အမည္ရင္းႏွင့္ေပါင္းကာ သဥၥယေဗလ႒ပုတၱ-ဟု အမည္တြင္သူျဖစ္ေပသည္၊ သဥၥယမွ သိဥၥည္းအမည္ႏွင့္ ထင္ရွားသူလည္းျဖစ္ေပသည္၊ အစဦးပိုင္းတြင္ အရွင္သာရိပုတၱရာ အရွင္ေမာဂၢလႅာန္ အပါအ၀င္ တပည့္ငါးရာ တို႔၏ ဆရာႀကီးလည္းျဖစ္သည္။
သူ၏အယူ၀ါဒမွာ အမရာ၀ိေကၡပ၀ါဒ-ငါးရွဥ္႔ကဲ့သို႔ အဖမ္းရခက္ေသာ (၀ါ) မည္သည့္အယူဟု ေဖာ္ျပရန္ ခက္ခဲေသာအယူ
(က) မုသားေႀကာက္၍ စကားကို ေရွာင္လႊဲေျပာဆိုျခင္း။
(ခ) စြဲလမ္းမႈ ဥပါဒါန္ေႀကာက္၍ လႊဲေျပာျခင္း။
(ဂ) ပညာရွိမ်ား စစ္ေမးမည္ကိုေႀကာက္၍ လႊဲေျပာျခင္း။
(ဃ) ည့ံဖ်င္းထံုအျခင္း အေႀကာင္းေႀကာင့္ စကားကို ေရွာင္လႊဲတိမ္းေရွာင္ျခင္းတို႔ျဖစ္သည္။
အမရာ၀ိေကၡပ ေလးမ်ိဳးလံုး၌ သူတပါးက ေမးမည္ကို မသိ၍ ေရွာင္လႊဲေနျခင္းသာ ျဖစ္သည္။
ေရွာင္ေနရံုမွ်ေတာ့ မိစၧာဒိ႒ိအယူေတာ့ မျဖစ္ေပ၊ ငါ့မွာ မုသားျဖစ္လိမ့္မည္၊ ငါ့မွာ ဥပါဒ္ျဖစ္လိမ့္မည္၊ ငါ့ကို စစ္ေႀကာ စစ္ေမးႀကလိမ့္မည္ဟု ငါဟူေသာအတၱစြဲ ရွီေန၏၊ ထိုအတၱစြဲေႀကာင့္ မိစၧာဒိ႒ိအယူရွိသည္ဟု ဆိုရေပသည္၊ မသိသည္ကို မသိဟု ရိုးရိုးမေနပဲ ေရွာင္လႊဲ၍ ေျဖဆိုမႈကိုပင္ အေကာင္းဟု စြဲစြဲျမဲျမဲ သေဘာက်ေနေသာအယူတမ်ိဳးျဖစ္သည္။
၆။ နိဂ႑နာဋပုတၱ
ဂိ်န္ဘုရားတဦး ျဖစ္သည္။
သူ၏ဂိုဏ္းသည္ ပိဋကတ္တြင္ နိဂ႑ဂိုဏ္းဟု ထင္ရွားသည္၊ ကိေလသာအေႏွာင္အဖြဲ႔ မရွိ-ဟု အဓိပၸါယ္ရသည္၊ ထိုဂိုဏ္း၀င္သူတိုင္း နိဂ႑ဟု အမည္ရႀက၏၊ နာတိကရြာကို အပိုင္စားရေသာ နာဋ၏သားျဖစ္၍ နိဂ႑နာဋပုတၱ-ဟု ေခၚေ၀ၚႀက၏။
သူ၏အယူ၀ါဒမွာ ႀကမၼာ၀ါဒ-ကံေဟာသ္းကုန္က ေမာကၡရႏိုင္သည္ဟူေသာ အယူ၀ါဒကို ေဟာေျပာ၏၊ ကံေဟာင္းကုန္ပါက ဘ၀မွလြတ္ေျမာက္ျခင္းပင္ ျဖစ္ေပသည္၊ ယခုအခ်ိန္အထိ အိႏၵိယျပည္တြင္ ဂ်ိန္ဘာသာအျဖစ္ျဖင့္ ထင္ရွားေနေသးသည္၊ အ၀တ္မ၀တ္ဂိုဏ္းႏွင့္ အ၀တ္ျဖဴ၀တ္ဂိုဏ္းဟူ၍ ဂိုဏ္၂-ဂိုဏ္း ရွိသည္။
သိဒၶတၳမင္းသား-
အမည္ရင္း သိဒၶတၳ-အမ်ိဳးအႏြယ္မွာ သာကီ၀င္ မင္းမ်ိဳးမင္းႏြယ္၊ မာဂဓတိုင္း ကပ္လ၀တ္ျပည္၌ သုေဒၶါဒနဘုရင္မင္းျမတ္၏ ေတာင္ညာစံေဒ၀ီ မေဟသီ မာယာေဒ၀ီ မိဖုယားမွ မဟာသကၠရာဇ္ ၆၈၊ ကဆုန္လျပည့္ ေသာႀကာေန႔တြင္ ဖြားျမင္ေတာ္မူသည္၊ ၆-ႏွစ္တိုင္ တရားက်င့္ျပီးေနာက္ သဗၺညဳတဉာဏ္ေတာ္ကို ရရွိကာ ဘုရားျဖစ္လာေတာ္မူခဲ့သည္။
ေဖာ္ျပပါဂိုဏ္ဒဆရာႀကီး ၆-ဦးတို႔သည္ မိမိကိုယ္ကို မိမိတို႔ သဗၺညဳဘုရားဟု ၀န္ခံျပီးေဟာေျပာေနခဲ့ႀကသည္၊ မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၃-ခုႏွစ္ ကဆုန္လျပည့္ ဗုဒၶဟူေန႔တြင္ ဗုဒၶေဂါတမဘုရား ပြင့္ထြန္းေပၚေပါက္လာသည္။ ထိုအခါတြင္မွ ဂိုဏ္းဆရာႀကီး ၆-ဦးသည္ ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရွင္၏ သီလ သမာဓိ ပညာမ်ားကို မယွဥ္ျပိဳင္ႏိုင္ႀကပဲ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေမွးမွိန္သြားေတာ့သည္။ ဗုဒၶ၏အယူ၀ါဒမွာ အနိစၥ ဒုကၡ အနတၱတရားႏွင့္ အေႀကာင္းအက်ိဳးဆက္ တရားေတာ္မ်ား ျဖစ္သည္၊ အႀကင္သာသနာေတာ္၌ အရိယာအျဖစ္ကို ျပဳႏိုင္ေသာ မဂၢင္ရွစ္ပါး အက်င့္တရားရွိ၏၊ ထိုသာသနာေတာ္၌ ေသာတာပန္ သကဒါဂါမ္ အနာဂါမ္ ရဟႏၱာဟူေသာ ပုဂၢိဳလ္ေလးမ်ိဳးကို ရႏိုင္သည္၊ တိတၱိတို႔ ေဟာေျပာေသာတရားတို႔သည္ မဂၢင္ရွစ္ပါးလမ္းစဥ္ မရွိ၊ အရိယာအျဖစ္ကို ျပဳတတ္ေသာတရားမရွိ၊ သစၥာေလးပါးတရားကို သိႏိုင္ေသာ ရဟႏၲာမ်ိဳးတို႔မွ ကင္းဆိတ္ႀကကုန္၏။
ဤငါဘုရားသာသနာေတာ္၌ ဘိကၡဳအမည္ခံေသာ ပုဂၢိဳလ္တို႔သည္ မဂၢင္ရွစ္ပါး အက်င့္တရားကိုက်င့္၍ ေကာင္းစြာအားထုတ္လွ်င္ ဤကမၻာေလာကႀကီးသည္ ရဟႏၲာမ်ားကို အျမဲပင္ ျမင္ေတြ႔ႏိုင္သည္ဟု မဟာသကၠရာဇ္ ၁၄၈-ခုႏွစ္ ကဆုန္လျပည့္ အဂၤါေန႔ သန္းေခါင္ယံ အရုဏ္မတက္မီ ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ခါနီး၌ သုဘဒၵပရိဗိုဇ္အား ေဟာႀကားသြားေတာ္မူခဲ့သည္။

ဗုဒၶအလိုက် ဥပုသ္ေစာင့္ျခင္း

ကမၻာေပၚရွိ လူမ်ိဳးတိုင္းလိုလိုပင္ ယခုအခါတြင္ ခုနစ္ရက္တပတ္လွ်င္ တရက္သက္သက္ကို ေန႔အားအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားေလ့ရွိၾကသည္။ ထိုသို႔သတ္မွတ္ခ်က္သည္ ေရွးေခတ္ အီဂ်စ္လူမ်ိဳး၊ ဗက္ဗီလံုးနီးယန္းလူမ်ိဳး၊ ဟိႏၵဴလူမ်ိဳး၊ ပါးရွင္းလူမ်ိဳး၊ ေရာမလူမ်ိဳး စသည္တို႔ လက္ထက္ကပင္ ေပၚထြန္းခဲ့သည္။

ထိုသို႔ ေန႔အား သတ္မွတ္ထားရာတြင္ အခ်ိဳ႔လူမ်ိဳးမ်ားအဖို႔ ထိုေန႔သည္ အားလပ္ရက္မွ်သာမဟုတ္ဘဲ ေလာကုတၱရာလမ္းစဥ္ျဖစ္ေသာ အယူ၀ါဒဆိုင္ရာ ကိစၥမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ရေသာ ေန႔ထူးေန႔ျမတ္ ျဖစ္ေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ထိုကဲ့သို႔ေသာေန႔မ်ိဳးကို သီတင္းေန႔ သို႔မဟုတ္-ဥပုသ္ေန႔ ဟု ေခၚဆိုၾကသည္။

အဂၤလိပ္၊ အေမရိကန္ စေသာ ခရစ္ယာန္ အယူ၀ါဒီမ်ား၏ ဥပုသ္ေန႔မွာ တနဂၤေႏြေန႔ျဖစ္၏။ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ားအဖို႔ တနဂၤေႏြေန႔ကို ဥပုသ္ေန႔အျဖစ္ သတ္မွတ္ရျခင္းမွာ အေၾကာင္းထူးရွိသည္။ အျခားမဟုတ္၊ ထိုေန႔တြင္ ခရစ္ေတာ္ ရွင္ျပန္ထေျမာက္လာသည္ဟု ခံယူထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ရက္သတၱတပတ္၏ ပထမေန႔ျဖစ္ေသာ တနဂၤေႏြေန႔တိုင္းတြင္ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ားသည္ ခရစ္ယာန္ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းမ်ားသို႔ သြားေရာက္၍ ၀တ္တက္ၾကေလသည္။

ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား၌လည္း ဥပုသ္ေန႔ဟူ၍ သတ္မွတ္ထားျခင္း ရွိေလသည္။ ျမန္မာလျဖစ္ေသာ လျပည့္ေန႔၊ လကြယ္ေန႔၊ လဆန္း ၈-ရက္၊ လဆုတ္ ၈-ရက္ေန႔မ်ားကို ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔က ဥပုသ္ေန႔ဟူ၍ သတ္မွတ္ကာ ဥပုသ္ေစာင့္ထိန္းၾကေလသည္။

ဘုရားေဟာ တိကနိပါတ္ အဂၤုတၱိဳရ္အရ ဥပုသ္ သံုးမ်ိဳး ရွိသည္။ ယင္းတို႔မွာ-
(၁) ေဂါပါလဥပုသ္
(၂) နိဂ႑ဥပုသ္
(၃) အရိယာဥပုသ္ ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

(၁) ေဂါပါလ ဥပုသ္-ဆိုသည္မွာ ဥပုသ္သီလကို ေဆာက္တည္ျပီးေနာက္ ရတနာသံုးပါး၏ ဂုဏ္ေတာ္၊ ေက်းဇူးေတာ္တို႔ကို မေအာက္ေမ့ မပြားမ်ားဘဲ ၀တ္ေရးစားမႈ အစုစုတို႔ကိုသာ ၾကံစည္ေအာက္ေမ့ေနေသာ ဥပုသ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ထိုဥပုသ္မ်ိဳးသည္ အက်ိဳးေပးနည္းသည္။

(၂) နိဂ႑ ဥပုသ္-ဆိုသည္မွာ တိတၳိတို႔ေဆာင္ေသာ ဥပုသ္မ်ိဳး ျဖစ္သည္။
ပမာအားျဖင့္ မိုင္တရာအတြင္း၌ရွိေသာ သတၱ၀ါကိုသာ သတ္ပါမည္-စသည့္ သိကၡာပုဒ္မ်ိဳးကို ေဆာက္တည္ျခင္းျဖစ္၏။ ထိုဥပုသ္မ်ိဳးသည္ အက်ိဳးမရွိေပ။

(၃) အရိယာ ဥပုသ္-ဆိုသည္မွာ ဥပုသ္လီလ ခံယူေဆာက္တည္ျပီးေနာက္ ေန႔စဥ္ျပဳလုပ္ေနက်ျဖစ္ေသာ အိမ္မႈကိစၥ၊ အလုပ္တာ၀န္မ်ားႏွင့္ အျခားေလာကီေရးရာ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားကို မလုပ္ၾကရ။ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ တရားတို႔ကို ႏွလံုးသြင္းျခင္း၊ ရတနာသံုးပါးတို႔၏ ဂုဏ္ေတာ္ေက်းဇူးေတာ္မ်ားကို ေအာက္ေမ့ပြားမ်ားျခင္း၊ ဘုရားတရားေတာ္မ်ားကို ဖတ္ၾကားျခင္း၊ နာယူျခင္း၊ ပုတီးစိပ္ျခင္း၊ ကမၼ႒ာန္းဘာ၀နာ စီးျဖန္းျခင္း၊ ေမတၱာပြားမ်ားျခင္း အစရွိေသာ ေလာကုတၱရာက်င့္စဥ္မ်ားကို အားထုတ္ၾကရေပသည္။

ထိုအရိယာဥပုသ္မ်ိဳးသည္သာ ဘုရားရွင္အလိုေတာ္က် ျဖစ္သည္။ လြန္စြာ အက်ိဳးရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စာခ်စ္သူတို႔သည္ ရွစ္ပါးသီလ၊ ကိုးပါးသီလ၊ ၁၀-ပါးသီလျဖစ္ေသာ ဥပုသ္တို႔ကို ေဆာက္တည္ရာတြင္ ဘုရားရွင္၏ အလိုေတာ္က် ေဆာက္တည္သင့္ေၾကာင္း၊ သို႔မွသာလွ်င္ အက်ိဳးထူးကို အျပည့္အ၀ ခံစားႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပအပ္ပါသည္။

ေလွ်ာက္ေသာလမ္းကေလး မေပ်ာက္ေစခ်င္

ဦးဇင္းဖတ္ဖူးေသာ ရူပေဘဒ ဘာသာရပ္တစ္ခုမွာလားရာဘက္ပါေသာ ေရြ ့လ်ားမွ ု ့မွန္သမွ် အေရႊ ့(သုိ ့မဟုတ္ )အလုပ္လုိ ့ေခၚတယ္ လုိ ့ဆုိပါတယ္။ဦးတည္ဘက္ လားရာရွိမွသာလွ်င္ ေရႊ ့လ်ားမွ ုအထေျမာက္၍အလုပ္ျဖစ္ပါသည္ဟုဆုိျခင္း ျဖစ္ပါတယ္ ။ဦးတည္ခ်က္လမ္းေၾကာင္းေကာင္းေကာင္းရွိရမည္ျဖစ္ပါသည္ ။ဘုရားအဆူဆူတုိ ့လုိက္ခဲ့ေသာ လမ္းသည္ တစ္လမ္းတည္းသာ ျဖစ္ပါသည္ ။ထုိလမ္းသုိ ့လုိက္မွသာလွ်င္ မုခ်အမွန္ ခ်မ္းသာခံစားရမည္ျဖစ္၍ မလုိက္သူမွာ သံသရာဝဲၾသဃထဲတြင္ တဝဲလည္လည္ေနရစ္လိမ္ဦးမည္ ။

ပြင့္ေတာ္မူျပီးေသာ ဘုရားအဆူဆူတုိ ့၏လမ္းမွာ တစ္ခုတည္းေလွ်ာက္လမ္းခဲ့ေသာလမ္းမွာ ေဘးအစြန္းႏွစ္ပါးကင္း၏ ။တင္းလြန္းေသာလမ္းလည္းမဟုတ္ေလ်ာ့လြန္းေသာလမ္းလည္းမဟုတ္ ၊မေလ်ာ့မတင္းေစာင္းၾကဳိးညွင္္္းကဲ့သုိ ့အလယ္အလတ္မတင္းလြန္း မေလ်ာ့လြန္းေသာ မစၨ်ိမပဋိပဒါလမ္းျဖစ္ပါသည္ ။နိဗၺာန္အမွန္ဆုိက္ေရာက္ရာ သိ ပါယ္ ဆုိက္ ပြား အရ ဒုကၡကုိ သိျခင္းသမုဒယကုိပယ္ျခင္း နိေရာဓကုိ မ်က္ေမွာက္ျပဳျခင္း မဂၢသစၥာကုိပြားမ်ားရန္ပင္ျဖစ္ပါသည္ ။တနည္း

သစၥာေလးပါးတရားကုိသိ၍ က်င့္ယူျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္ ။ထုိသစၥာေလးပါကုိသိ၍ဒုကၡအေပါင္းမွလြတ္ေျမာက္ရာ မဂၢင္ရွစ္ပါးလမ္းေၾကာင္းျဖင့္တည့္မတ္ေျဖာင့္မွန္စြာ သြားျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္ ။

သစၥာေလးပါးကုိ သိရာ၌ 

ဒုကၡသစၥာ--ဆင္းရဲျခင္းအမွန္တရားသိျခင္း (ျဖစ္ဒုကၡ ပ်က္ဒုကၡကုိပုိင္းျခား၍ သိအပ္ေသာအရာ)

သမုဒယသစၥာ--ဆင္းရဲျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းအမွန္တရား ကုိသိျခင္း(တဏွာ ေလာဘကုိပယ္သတ္ရမည္ကုိ သိပ္သည္အရာ)

နိေရာဓသစၥာ--ဒုကၡခပ္သိမ္း ခ်ဳပ္ျငိမ္းရာနိဗၺာန္ကုိ သိျခင္း(မ်က္ေမွာက္ျပဳရမည္တရား)

မဂၢသစၥာ--ဒုကၡခပ္သိမ္းခ်ဳပ္ျငိမ္းျခင္းေၾကာင္းသမုဒယကုိပယ္ေၾကာင္းအက်င့္အမွန္တရား(မဂၢင္ရွစ္ပါး)

ဒုကၡခပ္သိမ္းခ်ဳပ္ျငိမ္းလြတ္ေျမာက္ရာလမ္း(ပြားမ်ားရမည္တရား)စသည္တုိ ့ကုိသိမွတ္က်င့္ၾကံရမည္ျဖစ္သည္ ။ထုိသုိ ့သိျပီး   ....သမၼာဒိဌိ ...ေကာင္းေသာအယူ (အျမင္)

                      သမၼာသကၤပၸ..ေကာင္းေသာအၾကံ

                      သမၼာဝါယာမ..ေကာင္းစြာအားထုပ္ျခင္း

                      သမၼာသတိ..ေကာင္းစြာေအာက္ေမ့ျခင္း

                      သမၼာသမာဓိ..ေကာင္းစြာတည္ၾကည္ျခင္း

                      သမၼာဝါစာ..ေကာင္းစြာေျပာဆုိျခင္း

                      သမၼာကမၼႏၱ..ေကာင္းစြာျပဳလုပ္ျခင္း

                      သမၼအာဇီဝ..ေကာင္းစြာအသက္ေမြးျခင္းတုိ ့ကုုိ ပြားမ်ားအားထုပ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္ ။

ဤလမ္းေၾကာင္းတစ္ခုတည္းျဖင့္ ဦးတည္၍ နိဗၺာန္မ်က္ေမွာက္ျပဳရန္ ေလွ်ာက္လွမ္းပါသည္ ။

ထုိတစ္ခုတည္းေသာလမ္းေၾကာင္းျဖင့္ ေရွးသူတုိ ့သြားသည္အတုိင္း သြားသူ မသြားသူ လုိက္သူမလုိက္သူတုိ ့ႏွင္ ပတ္သက္၍ ဂဏကေမာဂၢလာနပု႑ားက ျမတ္စြာဘုရားရွင္ကုိ ဤသုိ ့ေလွ်ာက္ထားပါသည္ ။ အုိ ဗုဒၶအရွင္ဘုရား ေဂါတမ အရွင္၏ အဆုံးအမကုိ နာခံသူအားလုံးနိဗၺာန္ရၾကပါသလား၊အခ်ဳိ ့မရဘဲရွိၾကပါသလား လုိ ့ေလွ်ာက္ထားပါတယ္ ။

အခ်ဳိ ့ရ၏ အခ်ဳိ ့မရၾကပါ အသင္ပု႑ား ဟုေျဖေတာ္မူ၏ ။

ဒါျဖင့္ရင္အရွင္ဘုရားထပ္ေလွ်ာက္ထားပါဦးမည္ ။နိဗၺာန္ကလည္းအထင္ရွားရွိ နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္းလမ္းကလည္းရွိ နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္းနည္ယူလမ္းျပ အရွင္ေဂါတမကလည္းရွိ ပါလွ်က္ ဘာေၾကာင္...အခ်ဳိနိဗၺာန္ရ အခ်ဳိနိဗၺာန္မရၾကပါလဲ အရွင္ဘုရားဟု ထပ္မံေလွ်ာက္တင္လုိက္ပါတယ္ ။

ဒါဆုိရင္ေတာ့ ငါဘုရား သင္ပု႑ားကုိပဲ ျပန္ေမးရဦးမယ္ ။သင္ၾကဳိက္သလုိပဲေျဖၾကားၾကည္ပါ ဟု မိန္ ့ၾကားျပိး-အသင္ပု႑ား သင္ရာဇျဂဳိ္လ္ျပည္ကုိသြားတဲ့လမ္းကုိ သိသလား   သိပါတယ္ဘုရား  သိရင္ လူတစ္ေေယာက္က ရာဇျဂဳိလ္ျပည္ကုိသြားတဲ့ လမ္းကုိညြန္ျပေပးပါလုိ ့ေမးလာရင္ ဘယ္ကေန ဘယ္လုိ ဘယ္သုိ ့သြားညြန္းျပျပီးေရာက္မည္ေနရာသင္ေျပာျပနုိင္လိမ္မည္ ၊တစ္ဦးကသင္ညြန္းၾကားရာမဟုတ္လမ္းလႊဲကုိလုိက္၍ ခရီးမေပါက္ေရာက္ဘဲ ေနာက္သုိ ့ျပန္လာရတယ္ ။

တစ္ဦးကေတာ့ သင္ညြန္သလုိ သြားလုိ ့ ဆုိက္ဆုိက္ျမဳိက္ျမဳိက္  လုိရာေရာက္တယ္ ။အဲဒီေတာ့  ရာဇျဂဳိျပည္သြားတဲ့လမ္းလည္း အထင္ရွားရွိ ညြန္ျပသူ သင္လည္းအထင္ရွားရွိလွ်က္ တစ္ေယာက္ကေရာက္ျပီး တစ္ေယာက္ကမေရာက္တာ ဘာေၾကာင့္လည္း အသင္ပု႑ား ဟုေမးလုိက္ပါတယ္ ။ပု႑ားက အဲ့ဒါေတာ့တပည့္ေတာ္ဘာတက္နုိင္မွာလဲ တပည့္ေတာ္က လမ္းညြန္သာလွ်င္ျဖစ္ပါတယ္ ဟုျပန္ေလွ်ာက္ထားလုိက္ေလသည္ ။

ေအးပု႑ား နိဗၺာန္လည္းရွိ နိဗၺာန္သုိ ့ေရာက္ရန္သြားရမည္ လမ္းလည္းရွိညြန္ၾကားသူ ငါဘုရားလည္းရွိပါလွ်က္ တစ္ခ်ဳိ ့ေရာက္ျပီး တစ္ခ်ဳိမေရာက္တာက ငါဘုရားလည္း ဘာတက္နုိင္မွလဲ ငါဘုရားက နည္းေပး ညြန္းၾကားသူျဖစ္ပါတယ္ လုိ ့ ေျဖေတာ္မူလုိက္ပါတယ္ ။ထုိ ေၾကာင့္ကိစၥတစ္ခုကုိလုပ္ေဆာင္ရာ၌ လုိရာျပီးေျမာက္ဖုိ ့ လမ္းျပသူရွိပါေသာ္လည္း ကုိယ္တုိင္မလုိက္နာ မလုပ္ေဆာင္ပါက လားရာဘက္မပါေသာ အေရႊ ့သေဘာကဲ့သုိ ့ အလုပ္ျဖစ္မည္မဟုတ္ပါ ။

လားရာဘက္ ဦးတည္ခ်က္ရွိရာသုိ ့ မွန္ကန္စြာ ေလြ ့လွ်ားမွသာ အလုပ္ျဖစ္မည္ ျဖစ္ပါသည္ ။ဤတရားေတာ္  အေမးအေျဖက လွစ္ဟေဖာ္ထုပ္လုိက္ေပျပီ ။ဦးဇင္းတုိ ့လူသားမ်ားသည္ ေလာကီေလာကုတ္ႏွစ္ျဖာအလုပ္၌  ဦးတည္ခ်က္လားရာ မွန္ကန္ဖုိ ့ ညြန္ၾကားသူ လမ္းညြန္ခ်က္အတုိင္း ေသေသခ်ာခ်ာ မိမိရရ ေလွ်ာက္လွမ္းၾကမည္ ဆုိပါလွ်င္ လားရာဖက္မေပ်ာက္သျဖင့္ ေလွ်ာက္ေသာလမ္းကုိ အမွန္ပင္ ေရာက္ၾကပါလိမ္မည္ ။ထုိအခါလုိရာ ျပီးေျမာက္၍  ခရီးေပါက္ပါလိမ္မည္ ၊လားရာဘက္မမ်ားေစေရး မမဲ့ေစေရး အတြက္ေလွ်ာက္ေသာလမ္းကေလး စမ္းလးတဝါးဝါး မျဖစ္ေစရန္ မေပ်ာက္ပ်က္ေစရန္ ညြန္းဆုိလုိက္ရပါသည္ ။                    

                                       ဘာဘဲလုပ္လုပ္

                                       ဘာပဲေျပာေျပာ

                                      ဘာဘဲၾကံၾကံ

                                      ေလွ်ာက္ေသာလမ္းကေလး 

                                      မေပ်ာက္ေစခ်င္

                                     ဦးတည္ခ်က္မွန္ လားရာမွန္၍

                                    လွမ္းအားသာရန္

                                    သတိေရွ ့ထားေရႊ ့လ်ားသြားရန္ပင္ မဟုတ္ပါလား။

                                                                    ခ်မ္းသာကုိယ္စိတ္ျမဲၾကပါေစ ေရႊျဖဴးေလး

ေသျခင္းတရားက ...?

ဗုဒၶဘာသာတြင္ လက္ခံထားေသာ ေသျခင္း (၄)မ်ိဳး ရွိ၏။

(၁) အသက္တမ္းကုန္၍ ေသျခင္း။
(၂) ကံစြမ္းကုန္၍ ေသျခင္း။
(၃) အသက္တမ္း၊ ကံစြမ္း ႏွစ္ပါးကုန္၍ ေသျခင္း။
(၄) ဥပေစၧဒကကံျဖင့္ ေသျခင္း။

သတၱဝါတို႔မွာ ဤေသျခင္း ၄-မ်ိဳးအနက္ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ေသၾကရ၏။

ထိုသို႔ ေသၾကေသာအခါ ေသခါနီး၌ ‘ကံ’၊ ‘ကမၼနိမိတ္’၊ ‘ဂတိနိမိတ္’ သံုးမ်ိဳးအနက္ တစ္ခုခု ေပၚ၏။

(၁)ကံ = ေနာက္ဘဝမွာ ပဋိသေႏၶအက်ိဳးေပးေတာ့မည့္ ေရွးတုန္းက ျပဳခဲ့ေသာ
(မေသမီ ယခုဘဝတြင္ ျပဳခဲ့ေသာ ကံမ်ားလည္း ျဖစ္ႏိုင္၏) ကုသိုလ္ကံ, အကုသိုလ္ကံ။
ဤကံသည္ အတိတ္က ျဖစ္ခဲ့ေသာ အာ႐ုံျဖစ္၍ မေနာဒြါရ၌ ထင္၏။

(၂)ကမၼနိမိတ္ = ကံျပဳစဥ္ ေတြ႕ၾကံဳရေသာ အာ႐ုံေျခာက္ပါး။
(ဥပမာ – ေက်ာင္းေဆာက္ရာ၌ သကၤန္းအလႉ, ဆြမ္းအလႉ စသည္)တို႔ထင္ေပၚတတ္၏။
အာ႐ုံေျခာက္ပါးလံုး၌ ျဖစ္၍ ထိုက္သည့္အားေလ်ာ္စြာ ဒြါရေျခာက္ပါး၌ ထင္၏။


(၃)ဂတိနိမိတ္ = အနာဂတ္ေရာက္ရမယ့္ဘဝ ေတြ႕ၾကံရလတံ့ေသာ အာ႐ုံ။
(ဥပမာ – အမိဝမ္းေရ၊ ငရဲဘံု), “ထိုေရာက္မည့္အရပ္တြင္ ေတြ႕ၾကံဳခံစားရမည့္ အရာမ်ား”

(ဥပမာ – လင္းတ၊ ေခြး၊ ငရဲမီး၊ ငရဲထိန္း၊ နတ္သား၊ နတ္သမီး)ေပၚတတ္၏။

ပဋိသေႏၶအက်ိဳးေပးေတာ့မည့္ ကံ ၊ ကံမၼနိမိတ္ ႏွင္. ဂတိနမိတ္ တို.သည္ မေသမီ ဘ၀မွ မဟုတ္ဘဲ
ေရွးေရွးဘ၀မ်ားစြာက လည္း ကံ ၊ ကံမၼနိမိတ္ ႏွင္. ဂတိနမိတ္ တို.လည္း ျဖစ္ႏိူင္ပါသည္။
(အက်ယ္ကို ကံမၼဖလသုတ္ေတာ္တြင္ ဖတ္ရွဳႏိူင္သည္)

ထိုသို.တစ္ဘ၀၏ ေနာက္ဆံုးစိတ္(စုတိစိတ္)ျဖစ္ျပီးေနာက္ အျခားမရွိ ေနာက္ဘ၀တြင္ ပဋိသေႏၶစိတ္ ျဖစ္သည္။

အျခားမရွိဆိုသည္မွာ တဆက္တစပ္ထဲျဖစ္သည္ကိုဆိုလိုသည္။

ေသျခင္းႏွင္.ပတ္သတ္၍ ဗုဒၶ ဘာသာ မ်ား အထူးသိရန္ ဒိ႒ိ ႏွစ္ပါးကို ေအာက္တြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။
သႆတဒိ႒ိ ဥေစၧဒဒိ႒ိ ႏွစ္ရပ္သည္ ႐ုပ္နာမ္အေပၚ၌ အတၱစြဲလမ္းမႈကို အရင္းခံ၍ ျဖစ္၏။

“ေရွးဘဝက အတၱျဖစ္ေသာ ႐ုပ္ သို႔မဟုတ္ နာမ္သည္ပင္ ဘဝသစ္၌ ဆက္လက္ပါလာ၏”

ဟု ယူလွ်င္ “သတၱဝါသည္ မျပတ္မစဲ ၿမဲ၏”ဟု ယူေသာ သႆတအယူဘက္သို႔ ပါဝင္၏။

“ေရွးဘဝက အတၱျဖစ္ေသာ ႐ုပ္နာမ္ဟူသမွ်ႏွင့္ လံုးဝ အဆက္အသြယ္ မရွိ ျပတ္၏”ဟု ယူလွ်င္

ဥေစၧဒအယူဘက္သို႔ သက္ဝင္ျပန္၏။

ထိုဒိ႒ိႏွစ္မ်ိဳးမွ ကင္းလြတ္ဖို႔ရာ “ေရွးဘဝက အေၾကာင္းႏွင့္လည္း မကင္းတတ္၊

တိုက္႐ိုက္ပါလာျခင္းလည္း မရွိ” ဟုသာ ယူရာ၏။

ဘဝသစ္၌ ပဋိသေႏၶဝိညာဏ္သည္ ဘဝေဟာင္းက ႐ုပ္နာမ္မ်ား တိုက္႐ိုက္ ေျပာင္းေ႐ႊ႕လာျခင္း
မဟုတ္။ ဘဝေဟာင္းက အေၾကာင္းမ်ားႏွင့္လည္း မကင္းႏိုင္။

ေတာင္အနီး၌ ဟစ္ေအာ္ေသာ အသံသည္ ေတာင္နံရံကို တိုက္ခိုက္မိေသာအခါ ‘ပဲ့တင္သံ’
ျပန္ထြက္လာသကဲ့သို႔တည္း။ပဲ့တင္သံသည္ မူလေအာ္သံလည္း မဟုတ္။ မူလေအာ္သံႏွင့္
ကင္းလ်က္လည္း မျဖစ္ႏိုင္။

ထို႔အတူ ပဋိသေႏၶဝိညာဏ္သည္ ဘဝေဟာင္းက ႐ုပ္နာမ္အဆက္လည္း မဟုတ္၊

ဘဝေဟာင္းက အဝိဇၨာ တဏွာ သခၤါရ အေၾကာင္းမ်ားႏွင့္လည္း မကင္းႏိုင္။

ဆီမီးတစ္ခုမွ ဆီမီးကူးညႇိရာ၌ ဒုတိယမီးသည္ ပထမဆီမီး၏ အဆက္လည္း မဟုတ္၊

ပထမဆီမီးႏွင့္လည္း မကင္းႏိုင္ပံု၊
တံဆိပ္ႏွိပ္ရာ၌ တံဆိပ္ရာသည္ မူလတံဆိပ္၏ အဆက္လည္း မဟုတ္၊
မူလတံဆိပ္ႏွင့္လည္း မကင္းႏိုင္ပံုကို ဥပမာေဆာင္၍ ျပၾကသည္။

ကုိးကား(သၿဂိဳဟ္ဘာသာဋီကာ၊ အရွင္ဇနကာဘိဝံသ)
    ခ်မ္းသာကုိစိတ္ျမဲ ၾကပါေစ ေရႊျဖဴးေလး

ေသာတာပန္ တုိ ့၏ အခ်စ္းမ်ဳိးႏွင့္

သားသမီးေတြဟာ ငယ္ရြယ္စဥ္အခါကာလက မိဘေတြရဲ႕ သားသမီးေတြပါပဲ
 ခ်စ္စရာလည္း အလြန္ေကာင္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ (ငယ္ေသာက သား၊ ႀကီးေတာ့ က်ား) ဆိုတဲ့ အတုိင္းပါပဲ ႀကီးျပင္းလာတဲ့အခါမွာ မိဘႏွစ္ပါးအတြက္အႏၲရာယ္ႀကီးသလို

ေၾကာက္စရာလည္းေကာင္းလာတတ္ပါတယ္။စာ႐ႈ႕သူမ်ားသိၾကသည့္အတုိင္းအဇာတသတ္ဇာတ္ကိုပဲ ေလ့လာၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ ဗိမၼိသာရဘုရင္ႀကီးရဲ႕ မိဖုရားေခါင္ႀကီးဟာ သားေတာ္ေလးတစ္ပါး၏ ကိုယ္၀န္ကိုလြယ္ထားရပါေတာ့တယ္။ တစ္ေန႔သ၌ မိဖုရားေခါင္ႀကီးဟာ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္တို႔ရဲ႕သဘာ၀အတုိင္း (ခ်ဥ္ျခင္းတပ္မက္တဲ့)အာသာဆႏၵေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ သာမန္လူေတြကေတာ့ အခ်ဥ္စားခ်င္တာ၊ အစပ္စားခ်င္တာ၊ အစိမ့္စားခ်င္တာ၊

 ေဆးလိပ္ျပာလ်က္ခ်င္တာ စသျဖင့္ ခ်ဥ္ျခင္းတပ္မက္ျခင္းေတြ ျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္။

ဗိမၼိသာရဘုရင္ႀကီးရဲ႕မိဖုရားေခါင္ႀကီးကေတာ့ထိုုကဲ့သို႔မဟုတ္ပါဘဲလင္ေယာက္်ားျဖစ္တဲ့ဗိမၼိသာရဘုရင္ႀကီ

အရွင္ပိေ႑ာလဘာရဒြါဇမေထရ္

ဧတဒဂၢံ ဘိကၡေဝ မမ သာဝကာနံ ဘိကၡဴနံ သီဟနာဒိကာနံ ယဒိဒံ ပိေ႑ာလဘာရဒါြေဇာ။ (အံ-၁၊ ၂၄)
ေရွးဆုေတာင္း

အရွင္ပိေ႑ာလဘာရဒြါဇ အေလာင္းေတာ္သည္ ပဒုမုတၱရ ဘုရားလက္ထက္ေတာ္ဝယ္ ဟံသာဝတီမင္းေနျပည္ေတာ္ဝယ္ မဟာသာလသူေဌးမ်ိဳး၌ျဖစ္၍ တေန႔ေသာအခါ ေက်ာင္းေတာ္သို႔သြားေရာက္ကာ တရားနာယူစဥ္ ဘုရားရွင္က ရဟန္းတပါးကို “ရဲရဲေတာက္ မဂ္ဖိုလ္စကား ေျပာၾကားၾကေသာ ရဟန္းတို႔တြင္ အျမတ္ဆံုး ဧတဒဂ္ရာထူး၌ ထားေတာ္မူသည္”ကို ေတြ႔ျမင္ရ၍ ခုနစ္ရက္ပတ္လံုး အလွဴႀကီးကို ေပးလွ်င္ျပီးလွ်င္ ထိုရာထူးကို ဆုပန္ခဲ့ေလသည္။

ဆံုးဘဝတြက္ဧတဒဂ္ရလ်က္ေထရ္ပိေ႑ာ

ဘာသာတရား အေၾကာင္းတေစ့တေစာင္း

ဘာသာတရား (Religion) ကမာၻ႔သမိုင္းတြင္ အေရးၾကီးေသာ အခန္းက႑တစ္ရပ္အေနျဖင့္ ပညာေရးဆိုင္ရာေလ့လာမႈ၌ ဘာသာတရားဟူေသာ ေ၀ါဟာရကို၊ တစ္နည္းအားျဖင္ Religion ဟူေသာ အဂၤလိပ္စကားလံုး၏ အဓိပၸာယ္ကို ရႈေထာင့္အေထြေထြမွ ေတြးျမင္သံုးသပ္ႏိုင္ေပသည္။ ဘာသာတရားဟူသည္ နာမ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေတြ႕အၾကံဳပုိင္းျဖစ္ပါသည္။

ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ

ေထရ၀ါဒ ဆိုသည့္ စကားလံုးျဖစ္ေပၚလာသည့္ သမိုင္းေၾကာင္းကို ျပန္ၾကည့္ မည္ဆိုလွ်င္ ဗုဒၶျမတ္စြာ ပရိနိဗၺာန္ျပဳၿပီး ႏွစ္ေပါင္းတစ္ရာေက်ာ္တြင္ ျပဳလုပ္ေသာ ဒုတိယ သဂၤါယနာတင္ပြဲမွ စတင္ သံုးစြဲခဲ့သည္ဟု သမိုင္းမွတ္တမ္းမ်ားအရ သိရသည္။ ဗုဒၶျမတ္စြာ ပရိနိဗၺာန္ျပဳၿပီး ႏွစ္ေပါင္း တစ္ရာေက်ာ္တြင္ ဗုဒၶေဟာၾကားခဲ့သည့္ ဓမၼ ႏွင့္ ၀ိနယ ေပၚတြင္ မိမိတို႔ စိတ္ႀကိဳက္ ျဖည့္စြက္ က်င့္သံုးလိုေသာ ရဟန္းမ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေပၚေပါက္လာမႈကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ဗုဒၶ၏ အဆံုးအမကို တေသြမတိမ္း လိုက္နာက်င့္ႀကံလိုသည့္ မေထရ္ႀကီးမ်ား၏ အလိုႏွင့္ အညီ အတည္ ျပဳလိုက္သည့္ အယူအဆကို “ေထရ၀ါဒ” ဟု စတင္ေခၚေ၀ၚခဲ့ၾကသည္။

ရခဲျခင္းတရားငါးပါး

လူ႕ဘ၀နည္းတူ ရဖို႕ခဲယဥ္းေသာ အရာငါးမ်ိဳးကို ျမတ္ဗုဒၶေဟာၾကားထားသည္မွာ
(၁)ဘုရားရွင္ပြင့္ေတာ္မူေသာအခါကိုရခဲျခင္း၊
(၂)လူဘ၀ကိုရခဲျခင္း၊
(၃)သဒၶါတရားရွိေသာပုဂၢိဳလ္အျဖစ္ကိုရခဲျခင္း၊
(၄)ရဟန္းဘ၀ကိုရခဲျခင္း၊
(၅)သူေတာ္ေကာင္းတရားၾကားနာရခဲျခင္းတို႕ျဖစ္ေပသည္။
လူ႕ဘ၀ရခဲပံု
ျမတ္စြာဘုရားကခ်စ္သားခ်စ္သမီးတို႕၊ ငါဘုရား၏လက္သည္းေပၚမွာရွိေသာ ေျမမႈန္နဲ႕ ေဟာဒီေအာက္က

အတၱသမၼာ ပဏီဓိ မဂၤလာကုိ ယုံၾကည္ျခင္း

      အတၱသမၼာ ပဏီဓိစ ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ ။

မိမိ၏ ကိုယ္၊စိတ္ တို႔ကို ေကာင္းစြာထားႏိုင္ျခင္းသည္ မဂၤလာ ။ ဒါတင္မက ကိုယ္၊ႏွဳတ္၊စိတ္ (၃)ပါးလို႔ ခ်ဲ႔ေျပာရင္လဲ ရပါမယ္။အရပ္ေဒသဘယ္ေလာက္ေကာင္းေကာင္း ကိုယ္႔ကိုယ္ကို ေကာင္းစြာ မထိန္းႏိုင္ရင္ မၾကီးပြားႏိူင္ဘူး။ဒါဆို အရပ္ေကာင္းျခင္းက ဒီလူကို ေက်းဇူးမျပဳႏိုင္ေတာ႔ဘူး။ ဒီလူကလဲ ဒီအရပ္ကို ဘာမွ ေက်းဇူးသိမွာ ျပဳမွာ မဟုတ္ဘူး။ဒါေၾကာင္႔ အေရွ႔က မဂၤလာေတြ ဘယ္ေလာက္ေတြ ျပည္႔စံုေနပါေစ သူကိုယ္တိုင္ရဲ ႔ အခုဘ၀မွာ အတၱသမၼာ ပဏီဓိစ မရွိရင္ အားလံုးပ်က္္စီးၾကရမယ္။ တိုက္အိမ္ၾကီးေတြ၊ အိမ္ၾကီးအိမ္ေကာင္းေတြၾကားမွာ မီးေလာင္လြယ္တဲ႔ တဲအိမ္တစ္လံုး ေရာက္ေနသလိုပဲ။ သူ႔ေၾကာင္႔ က်န္သူေတြပါ အထိတ္တလန္႔ျဖစ္ေနရမယ္။

ကဆုန္္လျပည့္ဗုဒၶေန ့အေၾကာင္းတစ္ေစ့တေစာင္း

ကဆုန္လကုိ ပုဂံေခတ္က ကုဆုန္၊ ကူဆုန္၊ ကဆုန္၊ ခူဆုန္၊ ခုဆုန္ဟု အမ်ိဳးမ်ိဳးေရးသား ေခၚေ၀ၚခဲ့တာကုိ ေက်ာက္စာမ်ားအရ သိရွိၾကပါတယ္။ ကုဆုန္မွာ မူရင္း ေ၀ါဟာရျဖစ္ၿပီး ကဆုန္စေသာ က်န္ေ၀ါဟာရမ်ားမွာ ကုဆုန္မွ ေရႊ႕လ်ားေျပာင္းလဲလာေသာ ေ၀ါဟာရမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ ကုဆုန္ႏွင့္ ကဆုန္တုိ႔ရွိ ကု၊ က ပုဒ္တုိ႔မွာ ကုတုိ႔၊ ကုခန္း၊ ကစြန္း၊ ကညိႈ႕၊ ကေတာက္ စေသာ ေ၀ါဟာရတုိ႔ရွိ ကု၊ က ပုဒ္တုိ႔ကဲ့သို႔ “ေရ” ဟု အဓိပၸာယ္ရပါ တယ္။ စုန္မွ ဆင္းသက္လာေသာ ဆုန္မွာ သြန္းျခင္း၊ ေလာင္းျခင္း၊ ဖ်န္းျခင္း အဓိပၸာယ္ရွိပါတယ္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကဆုန္လ အဓိပၸာယ္မွာ

ေရႊဥမင္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး၏ သၾကၤန္တရား

ကူးေျပာင္းတာကို ‘သႀကၤန္’ ေခၚတာ။
‘သကၤႏၲ’ ေပါ့။
သကၤႏၲ သဒၵါကို ဗမာက ‘သႀကၤန္’လို႔ သံုးလိုက္တာ။ အမ်ား နားလည္တာ။
ကေလးေတြကေတာ့ သႀကၤန္ဆိုတာ ေရပက္တာလို႔ သူတို႔ နားလည္တယ္။
သႀကၤန္အစစ္ကေတာ့ ကူးေျပာင္းတာ။
ႏွစ္ေဟာင္းကေန ႏွစ္သစ္ကို ကူးေျပာင္းတာ။

" ဗုဒၶကို ပူေဇာ္ ျခင္း အဆင့္အမ်ိဳးမ်ိဳး "

အဆင့္ (၁) ဒါနျဖင့္ ပူေဇာ္ျခင္း -

မိမိထံေရာက္ရွိၿပီး စည္းစိမ္ဥစၥာကို ျပန္လည္စြန္႔ႀကဲျခင္းျဖင့္ ဒါနျပဳျခင္း၊ (ပ) ပရဟိတစိတ္ျဖင့္ သက္ရွိသတၱ၀ါမ်ားကို က်န္းမာခ်မ္းသာေစရန္ ေပးကမ္းလွဴဒါန္းျခင္း၊ (ဒု) ဗုဒၶသာသနာကို အဓြန္႔ရွည္တည္တံ့ခိုင္ၿမဲ ဖြံ႕ၿဖိဳးေစရန္ ရည္သန္၍ ဒါနျပဳျခင္း၊

ကိုးကြယ္ျခင္း ႏွင့္ က်င့္သံုးျခင္း

 ဗုဒၶ၀ါဒသည္ ကိုးကြယ္သည့္ ဘာသာ (Religion) မဟုတ္
( ကိုးကြယ္ျခင္း ႏွင့္ က်င့္သံုးျခင္း )
ဇာတံ သရဏေတာ ဘယံ-ကိုးကြယ္ရာမွ ေဘး ျဖစ္တတ္သည္-ဟူေသာ ဗုဒၶစကားေတာ္အရ သတၱ၀ါမ်ားစြာတို႔သည္ ကိုးကြယ္မွား၍ ေဘးဒုကၼမ်ားစြာ ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။ ေရာက္ေနၾကသည္။ ေရာက္ၾကလိမ့္ဦးမည္။
သတၱ၀ါမ်ားစြာတို႔သည္ စည္းစိမ္ခ်မ္းသာ အျဖာျဖာကို လိုလားေတာင့္တေသာေၾကာင့္လည္း ကိုးကြယ္ရာ ရွာၾကသည္။ ေဘးအႏၲရာယ္တခုခုျဖင့္ ျခိမ္းေျခာက္ခံရေသာေၾကာင့္လည္း ကိုးကြယ္ရာ ရွာၾကသည္။ ကိုးကြယ္ရာ ရေသာအခါ ထိုကိုးကြယ္ရာက ခ်မ္းသာစည္းစိမ္အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေပးလိမ့္မည္ဟူ၍လည္း ယံုၾကည္ၾကသည္။ ေဘးအႏၲရာယ္ကို ကာကြယ္ေပးလိမ့္မည္ဟူ၍လည္း ယံုၾကည္ၾကသည္။